Politieke ontwikkeling in Cambodja van 2013 tot heden (deel 4)


2013: Jaar van de hoop

Nasleep van de parlementsverkiezingen

De parlementsverkiezingen in Cambodja hadden weliswaar plaatsgevonden op 28 juli 2013, maar de strijd was erna niet minder om geworden. De “voorlopige uitslag”, die op de avond van deze parlementsverkiezingen bekend gemaakt werd, werd hevig aangevochten door de oppositie, die stevig gewonnen had, maar net niet genoeg om de meerderheid in het 123 zetels tellende parlement te verkrijgen. Ze bleven steken op 55 zetels (winst van 26 zetels), terwijl de machtige CPP er 68 overgehouden had (verlies van 22 zetels).

De oppositie, onder aanvoering van Sam Rainsy eiste de overwinning op en wilde een onafhankelijk onderzoek naar de “onregelmatigheden”, die plaatsgevonden zouden hebben op de verkiezingsdag. Legitimatie hiervoor haalde hij uit het volgende. Ruim een miljoen mensen, zo’n 13 % van de stemmers, konden hun naam niet terug vinden op de kiezerslijst en daardoor niet aan de stemming deelnemen. Een flink aantal mensen, die wel op de kiezerslijst stonden, kreeg tot hun stomme verbazing bij de stemming te horen dat hun stem al uitgebracht was en konden onverrichter zake naar huis keren.

Spookstemmen in de parlementsverkiezingen

Zo schenen er ook mensen gestemd te hebben die gestorven, of verhuisd waren. Deze stemmen worden hier “spookstemmen” genoemd. Dit laatste is volgens de HRW (Human Rights Watch) op grote schaal bewust georkestreerd door de CPP, die daartoe directe instructies zou hebben gegeven aan de “village chiefs”.

Premier Hun Sen, die zich in de eerste dagen na de verkiezingsuitslag niet in de media vertoonde, liet in zijn eerste reactie een verzoenende toon horen en probeerde als “leider van de natie” de partijen bijeen te brengen door in te stemmen met een onafhankelijk onderzoek, eventueel met een “onafhankelijke” deelnemer van buitenaf. Hij was bereid om een oplossing te zoeken, die voor alle partijen acceptabel zou zijn.

Toen de “onafhankelijke” deelnemer, een partijgenoot van de regeringspartij bleek te zijn, weigerde Sam Rainsy in deze commissie zitting te nemen en keerde de dreigende taal weer terug. En het bleef niet bij retoriek alleen. Er volgden troepenverplaatsingen in de richting van de hoofdstad Phnom Penh. Volgens een Cambodjaan, die ik sprak, vertrouwde Hun Sen meer op de troepen van het platteland, dan op de troepenmacht, die in Phnom Penh gelegerd was, aangezien daar een flink aantal Sam Rainsy aanhangers tussen zouden zitten.

Zowel manschappen als zwaar materieel, zoals tanks en pantserwagens arriveerden in Phnom Penh. Een maatregel die als zeer intimiderend werd ervaren en vele mensen bang maakten, gezien hun ervaringen in het verleden. Van regeringszijde werd gemeld dat de militaire voertuigen die in Phnom Penh gesignaleerd zijn, enkel voor onderhoudswerkzaamheden naar de hoofdstad waren gekomen…………..

Marcel GerritseOrdetroepen die overal zichtbaar aanwezig waren na de parlementsverkiezingen, zorgen voor beklemmende en grimmige sfeer in Phnom Penh

Om te laten zien waartoe Hun Sen in staat is, hoef ik alleen maar terug te gaan naar 1997 toen er een granaat ontplofte bij een vreedzame bijeenkomst o.l.v. Sam Rainsy, waarbij een bodygard en 15 omstanders omkwamen. Sam Rainsy ontsnapte maar ternauwernood aan deze moordaanslag. Over deze aanslag is nimmer enige opheldering gekomen.

Men gaat er vanuit dat het regime ditmaal niet zo ver zal gaan. Sam Rainsy zelf verwachtte, dat het regime hem politiek monddood zou gaan maken en hem zou gaan vervolgen voor politieke uitspraken….”so they will eliminate me physically”. Hoe profetisch zouden deze woorden uitpakken. Vaststaat, dat hij het regime op dit moment tot het uiterste aan het tarten is en het is de vraag hoe lang “de machthebbers” dit nog zullen pikken en op welke wijze dit beantwoord zal worden.

Ik kreeg op dat moment het gevoel op een vulkaan te verblijven, die ieder moment kon uitbarsten, mat name doordat Sam Rainsy dreigde met massademonstraties. De messen worden geslepen en officiële uitslag wordt bekend gemaakt.

Het openen van verzegelde stembussen in twee provincies van Cambodia leverde twee flinke opstekers op voor de partij van Sam Rainsy en Kem Sokha. Een groot aantal pakketten stemmen bleek niet geseald te zijn, zodat hiermee aangetoond was, dat er achteraf gerommeld kon zijn met de stemmen. Laat dit nou net in de 2 provincies zijn, waar de CPP nipt had gewonnen. De CPP erkende dat het afsluiten niet naar behoren is geweest, maar gaf de oorzaak hiervan aan onkunde van de medewerkers en zeer zeker niet aan kwalijke opzet.

Op 8 september, 6 weken na de parlementsverkiezingen, werd bekend gemaakt dat de zetelverdeling, die al op de avond van de verkiezingen officieus openbaar gemaakt werd, de officiële uitslag was, ondanks de aangetoonde malversaties. M.a.w. 68 zetels voor de regeringspartij en 55 voor de oppositie, die dus genoegen moest nemen met een enorme winst. Als antwoord hierop kondigde Sam Rainsy massabijeenkomsten en demonstraties aan.

De vlam slaat in de pan

De koning nodigde vervolgens beide kemphanen uit om op het paleis te komen praten. Dit gesprek bracht geen toenadering te weeg, omdat Hun Sen en Sam Raisy vasthielden aan hun al breed uitgedragen opvattingen.

Sam Rainsy had een driedaagse demonstratie aangekondigd om een onafhankelijk onderzoek te bewerkstelligen tegen de verkiezingsuitslag en deze vond plaats vanaf zondag 15 september in Freedom Park, de thuisbasis van de oppositie. De veiligheidsmaatregelen waren enorm. Velen konden de demonstratie niet bereiken, want ze werden tegengehouden door de massaal opgetrommelde politie- en legermacht, die op verschillende plaatsen in de stad barricades had opgeworpen.

Toch lukte het zo’n 30.000 mensen om het Freedom Park te bereiken. De demonstratie verliep, net als die van de week ervoor, rustig tot de avond gevallen was en een kleine groep betogers de stad inging en in botsing kwam met de politie en het leger. Het was niet langer meer “het woord” tegen “de gewapende machthebbers”, want er werd met stenen en kokosnoten gegooid en … “kogels” waren het antwoord, met als resultaat één dode en een aantal zwaargewonden.

Marcel GerritseOngeregeldheden in Phnom Penh, waarbij 1 dode te betreuren was (foto Cambodia Daily)

Na deze geweldsuitbarsting kwamen er weer gesprekken tussen Hun Sen en Sam Rainsy. Hiervan zijn beelden te zien op alle zenders. De heren zitten in een grote ruimte tegenover elkaar achter brede tafels. De afstand tussen beiden en hun 2 afgevaardigden bedraagt zo’n 10 meter. Gelukkig beschikken ze over een microfoon, zodat ze elkaar kunnen verstaan.

Het gevolg van de uitbarsting van geweld was, dat nu opeens wel zendtijd kwam voor Sam Rainsy, alleen werd hij wel in een kwaad daglicht geplaatst. Tot die zondag in september was er nog geen beeld uitgezonden van zijn aankomst, de verkiezingstournee en de vreedzame protesten, maar nu het uit de hand gelopen was, stonden de zenders vooraan om beelden van stenen gooiende “vandalen” te laten zien. Misschien nuttig om te weten, dat een dochter en partijgenoten van Hun Sen de eigenaars zijn van alle televisiestations in het land.

Boycot van het Parlement

Na de uitbarsting van geweld op 15 september bleef het relatief rustig in Phnom Penh. Op 23 september werd het Parlement geopend door de koning. Aangezien Sam Rainsy en zijn partijgenoten deze bijeenkomst geboycot hebben, waren er slecht 68 van 123 plaatsen bezet in de Assembly, zoals het parlement hier genoemd wordt. En dat zou voorlopig ook zo blijven. Vijf jaar geleden was er ook een boycot door Rainsy, maar op de ochtend van de installatie heeft hij zich over laten halen om toch te verschijnen. Hun Sen beloofde toen om de parlementsverkiezingen te gaan hervormen en dit trok Sam Rainsy over de streep.

Helaas is daar niets van uitgekomen en nu laat deze voorman zich niet meer met “loze” beloften het Parlement inlokken. Naast “hervormingen van de verkiezingen”, staan er nog twee eisen recht overeind: “een onafhankelijk onderzoek naar de verkiezingsuitslag” en “een eigen tv zender”.

Het opgestarte overleg strandde in de loop van het jaar. Bevriende grootmachten als Rusland en China, die ook geen toonbeelden van “de democratie” zijn, hadden Hun Sen al gefeliciteerd met de overwinning, evenals de buurlanden Thailand, Laos en Vietnam. De Europese Unie, de VS en vele andere landen, zijn voorzichtiger en hadden zich nog niet expliciet uitgesproken na de omstreden verkiezingsuitslag.

Sam Rainsy heeft een driedaags “People’s Congress” in het Freedom Park aangekondigd en deze massademonstratie werd, en dat is niet toevallig, zou op 23 oktober beginnen. Op deze dag in 1991 werd namelijk, na lange onderhandelingen in Parijs een akkoord gesloten, waarbij Cambodia als democratische staat de toekomst in zou gaan en kwam er een definitief eind kwam aan alle interne strubbelingen en oorlogen. De VN zag daar op toe. Deze operatie heette UNTAC en er zijn in 1992 en 1993 zelfs nog Nederlandse militairen in Cambodja gestationeerd geweest. Behalve “vrede” bracht UNTAC ook AIDS in het land, maar dit ter zijde.

Petities

De driedaagse demonstratie, die vanaf 23 oktober plaatsgevonden heeft, heeft tienduizenden mensen op de been gebracht, die dagelijks petities aangeboden hebben bij de ambassades van de landen, die het toenmalige vredesakkoord mede ondertekend hebben. Een vredesakkoord, ondertekent op 23 oktober 1991 in Parijs door 19 landen, na tientallen jaren van burgeroorlog, zou van Cambodja een democratisch land maken. Helaas, hoe anders is het gelopen.

Sam Rainsy wil nu dat de landen, die toen hun handtekening onder het Parijse Vredesakkoord gezet hebben, hun verantwoordelijkheid nemen en Hun Sen verplichten zich aan de uitgangspunten van het verdrag te houden. Helaas voor Sam Rainsy en zijn aanhang bleek, dat hij na de overdrachten met dit verzoek aan vele van die ondertekenaars, ondersteunt door 2 miljoen handtekeningen, met lege handen bleef staan…….. Solidariteit vanuit deze hoek was niet te verwachten!

De regering was zo verstandig om op de achtergrond te blijven gedurende deze drie dagen en hoewel er geen toestemming was om zich buiten Freedom Park te bewegen, werd de demonstranten tijdens de marsen door de stad geen strobreed in de weg gelegd. Wellicht omdat “de wereld” meekeek.

Cambodja, parlementsverkiezingen, Marcel GerritseLaatste dag ‘People’s Congress’ , een vreedzame driedaagse manifestatie op Freedom Park. Helaas kwam ik die dag net te laat aan in Phnom Pen, vanuit mijn woonadres en waren de speeches afgelopen. De menigte maakte zich op om naar huis te gaan.

Vreedzame demonstraties van kleinere groeperingen daarentegen werden hardhandig “aangepakt”. Niet door politie of militairen, maar door met bivakmutsen en brommerhelmen gemaskerde groepen, voorzien van stokken en ijzeren staven, die met trucks aangevoerd werden. “De sterke arm” keek toe en legitimeerde hiermee het geweld van deze “gemaskerden”. Blijkbaar staan deze onherkenbare hordes boven de wet.

Marcel Gerritse Een van de vele vreedzame grootschalige manifestaties in Phnom Penh

De toonzetting over en weer was weer ouderwets gezellig. Zo zei mevrouw Bun Rany, de vrouw van president Hun Sen, die op bezoek was in de provincie Palin, dat Sam Rainsy alleen maar aandacht had voor demonstreren en dat hij zich maar beter kon focussen op de slachtoffers van de overstromingen, die er op dat moment waren. Hij en zijn partijgenoten konden een voorbeeld nemen aan haar man, die bekommerde zich tenminste om het volk.

Dit vertelde ze kort nadat ze was ontvangen door de voormalig bodyguard van massamoordenaar Pol Pot, die het onder Hun Sen’s regime geschopt heeft tot gouverneur van de provincie Palin. Blijkbaar bekommert haar geliefde echtgenoot zich niet enkel om slachtoffers van de overstroming……

Cambodja, parlementsverkiezingen, Marcel GerritseTerug naar huis in het achterland na de zoveelste vreedzame bijeenkomst

Massademonstraties tezamen met de textielarbeiders

Met meer dan 600.000 werknemers (op een bevolking van 15 miljoen) zorgt de textiel- en schoenenbranche, na de landbouw, voor de meeste werkgelegenheid in Cambodja. Zo’n 80% van Cambodia’s export komt op naam van de textiel- en schoenenindustrie. Deze was in 2012 met 32%! gestegen, dankzij de gestegen loonkosten in o.a. China en Vietnam. Ja, de zakenlui weten “de laagste lonenlanden” wel te vinden.

Op 1 mei (net voor de parlementsverkiezingen!!) is het minimumloon voor deze arbeiders, veelal vrouwelijke werknemers, opgehoogd van $61 naar $80 per maand. Door het maken van vele overuren kan dit oplopen tot $120 (Ter vergelijking, een beginnend onderwijzer verdient na de laatste loonstijging $100 per maand, wat dus ook geen vetpot is en vele onderwijzers noopt tot het hebben van een 2e baan.) Aangezien door de gestegen kosten huren al gauw oplopen tot $25,– en men aan eten al enkele dollars per dag nodig heeft, kun je op je vingers natellen dat dit bedrag nog steeds ontoereikend is om van rond te komen, laat staan om iets over te houden. Tegelijkertijd met protesten o.l.v. Sam Rainsy, protesteerden zij voor een hoger loon.

Tijdens een mars van 2.000 werknemers, die op 14 november op weg waren naar het huis van Hun Sen om daar een petitie aan te bieden, is het uit de hand gelopen, met als triest resultaat een dode. Een toevallige verkoopster langs de weg kreeg een kogel in haar borst en daarnaast zijn nog tenminste 9 demonstranten getroffen door politiekogels en gewond afgevoerd.

Marcel GerritseZwaargewonde demonstrant, getroffen door politiekogel, wordt afgevoerd door omstanders (foto Cambodia Daily)

Navrant hierbij is dat politie en legerwoordvoerders ten stelligste ontkennen dat er geschoten is. De 9 TV-zenders, die in handen zijn van de regering ontkennen iedere betrokkenheid van het leger bij deze dode en de zwaar gewonden. Alsof gedacht wordt dat we hier nog in een vorig millennium leven. In The Cambodian Daily verschenen foto’s van militairen met getrokken pistolen en ook op Facebook rouleerden beelden van de clash en waren er getuigenverklaringen te lezen. Op deze wijze maakt de regering zich niet alleen belachelijk, maar ook ongeloofwaardig.

Cambodja, parlementsverkiezingen, Marcel GerritseSoldaten met getrokken pistolen in de Engelstalige krant

Het aantal demonstraties tegen de regering door de oppositie werd opgeschroefd en men heeft zelfs een doorlopende demonstratie aangekondigd op het Freedom Park met marsen door de stad. Na de gewelddadigheden tegen de textielarbeiders, zullen ook zij zich hierbij aansluiten. De leiders van het protest hebben het Thaise voorbeeld voor ogen, waar het in die tijd ook onrustig was. Dit belooft een hete maand december te worden, terwijl het één van de koelste maanden in Cambodja is.

Wordt vervolgd: Massaal de straat op en Hun Sen slaat keihard terug met zijn “derde hand”

Eerder op Trefpunt:  Politieke ontwikkelingen deel 3

Foto’s: ©Marcel Gerritse


Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 31 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*