Fotoboek Buried geeft unieke inkijk voor en na het Rode Khmer regime

Fotoboek Buried geeft unieke inkijk voor en na het Rode Khmer tijdperk
Cover-foto Buried. Familie Rama in vluchtelingenkamp Thailand. Foto: Archief familie Rama

In het cultureel centrum MetaHouse (Phnom Penh) werd afgelopen weekend het fotoboek Buried gepresenteerd met foto’s die het Rode Khmer regime hebben overleefd. Met daaraan gekoppeld een tentoonstelling met unieke afbeeldingen.  Deze zijn gepubliceerd en verzameld door de Britse fotograaf Charles Fox, die sinds 2005 in Cambodja werkt. Dat meldt Zuidoost-Azië correspondent Ate Hoekstra in de online krant UCANews.

Dad receiving a medal from King Sihanouk. The image of Sihanouk was removed and discarded during the Khmer Rouge era, an attempt to hide his true identity. Dad was a wonderful man – although my time with him wasn’t long, he taught me so much and I hope I live those values and have passes on to my siblings, and children. I remember other people in Battambang called him ‘Lok Kru’ / Teacher Krishna, a sign of respect. Dad was taken away/killed in the summer of 1977. His crime was for being an educated man”. Foto: Archief familie Rama.

De tentoonstelling en het fotoboek Buried gaan over de Khmer-familie Rama uit Batambang. Op een van de foto’s (links) kijkt het gezinshoofd alsof hij probeert zijn emoties te verbergen. Wat het beeld namelijk niet laat zien is dat de koning Norodom Sihanouk hem een medaille geeft voor zijn diensten aan het land.

De familie had besloten het deel waarop Sihanouk stond afgebeeld eraf te knippen. In de tijd van de Rode Khmer was het te riskant om een ​​afbeelding van de koning bij je te hebben, zegt zoon des huises Vira Rama in het artikel op UCANews.

Horror onder het Rode Khmer regime

Het is volgens de journalist verbazingwekkend dat de foto’s de horror hebben overleefd die de familie heeft moeten doorstaan tijdens die vier jaar dat de Rode Khmer het land terroriseerde. Nadat de Maoïstische soldaten de macht overnamen, kregen de Rama’s opdracht om hun huis te verlaten, net als iedereen.

Vira vertelt in het artikel dat de Rode Khmer-soldaten hen hadden wijs gemaakt dat de VS de stad zou bombarderen en ze maar voor een korte tijd weg zouden zijn. Ze vertrokken met al hun familiefoto’s. Iets wat niet was toegestaan. Meer dan veertig jaar later is Vira, die tien jaar oud was toen het regime van Pol Pot aan de macht kwam, nog steeds niet helemaal zeker waarom zijn ouders ze bewaarden, aldus Hoekstra.

Staatsvijanden

Het was een riskante actie om deze foto’s in bezit te hebben in die periode. Want ze onthullen dat het gezin bevoorrecht was. Vira Rama’s vader werkte als bankier bij de Banque Khmere Pour Le Commerce. Voor de Rode Khmer was kapitalisme een doodzonde en zou hen als staatsvijanden hebben beschouwd. Die moesten van hun leider uit de weg worden geruimd. Enkele voormalige functionarissen in de tweede stad van Cambodja waren al geëxecuteerd, inclusief de schoonzoon van de baas van Vira zijn vader.

Vluchtelingenkamp Thailand

Fotoboek Buried geeft unieke inkijk voor en na het Rode Khmer tijdperk
Vluchtelingenkamp Thailand

Fotoboek Buried van Fox geeft een uniek beeld van het leven van de Rama-familie. Het beslaat de tijd dat Cambodja nog een vreedzame natie was en nog niet in handen van Pol Pot, tot het moment dat het gezin terechtkomt in een kamp in Thailand. Waarna een nieuw leven begint in de Verenigde Staten.

Foto’s van hun jaren onder de Rode Khmer ontbreken uiteraard. Het regime liet geen van zijn gevangenen rondlopen met een camera. De ouders van Vira wikkelden de foto’s in plastic en begroeven ze onder de hut waar het gezin na de repatriëring moest wonen”, vertelt hij via skype vanuit zijn huis in Los Angeles. Telkens als ze weer verder moesten groeven ze het op om later weer begraven. Wetende dat ze waardevol zouden zijn voor het nageslacht.

Found Cambodia

Charles Fox hoopt dat Buried zal helpen te begrijpen wat er in Cambodja in de afgelopen 50 jaar is gebeurd. Want in termen van de tijdlijn weten we wat er vóór, tijdens en na het Khmer Rouge-tijdperk is gebeurd, maar het menselijke element ontbreekt, legt hij uit. Met de foto’s hoopt hij dat men op een intieme en zeer menselijke manier de ervaringen in die tijd kan begrijpen. De fotograaf werkte ongeveer vier jaar aan dit project. Met Found Cambodia zette hij een online archief op met foto’s die een inkijk geven hoe het leven in Cambodja was vóór en na de Rode Khmer.

Michiel Kroesbergen, Pol Pot,Tribunaal, Rode Khmer
Tribunaal Proces tegen Nuon Chea.

De tentoonstelling en het boek kan volgens Fox het begin zijn van een nieuwe discussie over de erfenis en het trauma van het regime van Pol Pot. Veel overlevenden hebben het moeilijk om te praten over wat hen en hun gezinnen overkwam, maar bepaalde gebeurtenissen hebben nieuwe dialogen geopend.

Dit gebeurde bijvoorbeeld toen het proces tegen de leiders van de Rode Khmer begon, zoals tegen nummer twee in de rangorde van de Rode Khmer Nuan Chea. En nadat er de kaskrakers als The Missing Picture en First They Killed My Father werden uitgebracht.

Het boek symboliseert de reis die duizenden Cambodjanen moesten doormaken, van het overleven onder de Rode Khmer, ontsnappen naar een vluchtelingenkamp tot een nieuw leven beginnen in een vreemd land.

Negatieven in bamboemuren

Vasthouden aan hun foto’s tijdens die moeilijke en vaak gruwelijke reis heeft Vira Rama geholpen om zijn trauma boven te komen van de tijd onder de Rode Khmer. En de ideeën van Pol Pot om van het land een boerenstaat te maken. Vira’s vader werd alsnog gedood door het regime in de zomer van 1977. Zijn misdaad? Hij was een ontwikkeld man die gestudeerd had. Zelfs een bril dragen kon je al verdacht maken in die tijd.

Niet alleen zij, maar meer landgenoten wisten hun familiefoto’s weg te moffelen. Zo verstopte men negatieven tussen de scheuren van bamboemuren. Of familiefoto’s werden gebundeld in een zogeheten krama, een eenvoudig Cambodjaans kledingstuk. Verstoppen gebeurde overal in Cambodja. Opmerkelijk vindt Fox, omdat het zo’n groot risico was. “Het is alsof je je vasthoudt aan iets, om het verleden niet volledig te vernietigen, maar om het te begraven en er opnieuw op terug te komen.”

Het boek ‘Buried’ kan via Catfish Books online worden besteld. De foto’s zijn tot 15 augustus te zien in het MetaHouse.

Dit verhaal is een vertaling en bewerking met toestemming van Zuidoost-Azië correspondent Ate Hoekstra, die voor ucanews verslag deed over dit fotoproject en de tentoonstelling.

Hij werkt en woont in Phnom Penh en schrijft onder meer voor Trouw, het Financieel Dagblad, De Tijd en de Engelstalige site van Die Deutsche Welle. 

Bron: UCANews.

Bert Vos
Over Bert Vos 133 Artikelen
Bert Vos is journalist, tekstproducent, Azië-liefhebber, publicist en ZZP'er in Amersfoort.

4 Comments

  1. Van dichtbij meegemaakt: van 1980 tot 1984 inde Cambodjaanse vluchtelingen kampen in het grensgebied gewerkt. Toen ik ermee stopte heb ik 17 jaar last gehad van PTSD. Ben toch blij dat ik het gedaan heb.

  2. Goed verhaal. Hoe menselijkheid bewaard kan worden zelfs onder de meest onmenselijke omstandigheden. Uiteindelijk zegeviert de menselijkheid.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*