Politieke ontwikkelingen in Cambodja van 2013 tot heden. Dictatuur en totale controle.


Ik heb u afgelopen 18 weken meegenomen naar Cambodja, alwaar ik ruim 3 jaar gewerkt heb. Hopelijk heb ik u wat inzicht gegeven in de politieke ontwikkelingen die het land vanaf 2013 gekenmerkt heeft. Specifiek was het afglijden naar een dictatuur, beperking van persvrijheid en andere vrijheden. Hierbij heb ik zoveel mogelijk de hoofdlijnen trachten te volgen en nogal wat weggelaten, omdat het anders op een soap zou gaan lijken. Rest nog de uitslag van de verkiezingen in 2018 en de situatie van het heden.

Het toeval wilde dat ik op de dag van de verkiezingen ’s morgens vroeg in Cambodja arriveerde voor een verblijf van vier weken. Niets, maar dan ook niets verraadde dat er deze dag verkiezingen waren. De mensen die ik in Phnom Penh er naar vroeg leken totaal niet geïnteresseerd te zijn. Hierbij dient in het achterhoofd gehouden te worden dat het jaar ervoor de inmiddels opgeheven oppositiepartij de grootste was in deze hoofdstad bij de gemeenteraadsverkiezingen, of wel de commune elections. Verrassend weinig mensen met een zwarte wijsvinger, het bewijs dat ze gestemd hadden. Anderen verklaarden dat ze wel gestemd hadden, maar het stempapier ongeldig hadden gemaakt, als signaal van ‘opstand’. Op welke wijze lieten ze in het midden.

Uitslag ‘vrije’ verkiezingen 2018

Op 29 juli 2018, de verkiezingsdag, was in hoofdstad Phnom Penh weinig te merken van verkiezingskoorts. Het uitgangsgebied, de gazons, pleinen,en de verkeersvrije straten tussen Royal Palace en de rivierside, waren druk bevolkt met dagjesmensen, velen met kinderen.

Politieke ontwikkelingen in Cambodja van 2013 tot heden. Dictatuur en totale controle.
Verkiezingskoortss? Dagjesmensen….

Bij de uitslag bleek dat alle zetels naar de regeringspartij CPP waren gegaan. Niet verrassend na de uitschakeling van de grootste oppositiepartij. Geen woord over het aantal ongeldige stembiljetten en de vermelde opkomstcijfers nam ik maar voor lief. Eén ding was duidelijk. Na deze ‘democratische’ verkiezingsuitslag was het eenpartijstelsel vanaf nu officieel! Alleen de CPP regeert in het Parlement en heeft automatisch een tweederde meerderheid bij iedere wetswijziging.

CPP-gebouwen verrijzen overal in het land

Dat de regeringspartij alle touwtjes in handen heeft, is goed te zien als je veel op de weg bent. Zie je in de nabijheid van een stad op een afgelegen plek een groot plein, een hoog hek en een kolossaal gebouw, met het logo van de regeringspartij, waar nauwelijks leven te bespeuren is, dan heb je te maken met een hoofdkantoor van de CPP. Vooral na de ontbinding van de oppositiepartij schoten deze gebouwen als paddenstoelen uit de grond. Een enorme geldsmijterij met overheidsgeld in het straatarme land en een teken dat deze partij zich in de toekomst nimmer zal laten verdringen.

In de provincie Tbaung Khmum, waar ik woonachtig was, verrees op een immens plein dit hoofdkantoor van de CPP. Ironisch, vlak naast de gevangenis, waar oppositieleider Kem Sokha op dat moment verbleef.

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle
Geldsmijterij in provincie Taung Khmum. Hoofdkantoor partij Hun Sen.
Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle
Embleem en tekst op de hagelwitte muur laten geen ruimte voor twijfel: hier zetelt de macht
Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle
CPP-gebouw in aanbouw, dit maal in Pursat

 

 

 

 

 

 

 

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Geldsmijterij
In de middle of nowhere in district Krauch Chhmar,in provincie Tboung Khmum, het enige bouwwerk waar ik iets van leven bespeurd heb.

Dictatuur anno 2020

Na een jaar en zeven dagen in gevangenschap te hebben doorgebracht is Kem Sokha op 10 september 2018 huiswaarts gekeerd. In navolging van de Birmese Aung San Suu Kyi, kreeg hij huisarrest, dat op 10 november 2019 werd opgeheven. Op dit moment is het proces gaande, waarbij hij de belangrijkste aangeklaagde is.

De regering heeft nu totale controle en er is een dictatuur. Nog steeds vinden er arrestaties plaats als actievoerders zaken aanhangig maken. Zo is vakbondsleider Rong Chhung achter de tralies gezet en zijn drie Mother Nature activisten opgepakt, naast nogal wat jongeren die op een of andere wijze hun onvrede kenbaar hadden gemaakt. Voormalig oppositieleden, die niet zijn overgelopen naar de regeringspartij, kunnen maar het beste een teruggetrokken bestaan leiden, want ook voor hen is de kans op arrestatie groot. De repressie is aanzienlijk, er is een angstcultuur gecreëerd.

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle
Totale controle: de nieuwe Hun is er klaar voor

Hun Sen’s zoon Hun Manet, hoogste legerleider, is de beoogde opvolger. Hij wordt klaargestoomd als nieuwe premier en neemt soms al de honneurs waar van pa, zodat de “Hun-dynastie” in totale controle blijft en nepotisme gewaarborgd. Manet is legercommandant, heeft gestudeerd in het buitenland.

Corona geeft dictator totale controle

Ik vrees dat het land tijdens de Covid-epidemie de nodige veranderingen zal ondergaan en er wellicht ‘onherkenbaar’ uitkomt. Er liggen wetsvoorstellen om alle verkoop op straat te gaan verbieden, vrouwen dienen “decent” gekleed te gaan, ook mannen mogen niet meer met ontbloot bovenlijf rondlopen en Facebook zal naar Chinees model ingericht gaan worden.

Economisch maakte het land afgelopen jaren ieder jaar enorme stappen voorwaarts (in 2019 groei van  7%), maar daar is dit jaar abrupt een eind aan gekomen. De verwachting is een krimp van 5,5%. Vooral mensen rond en onder de armoedegrens zullen de dupe zijn.

De EU heeft zijn dreigement waargemaakt en op 12 augustus is de EBA (Everything But Arms) in werking getreden, zodat de belastingvrije toegang van producten uit Cambodja ingetrokken werd. Een strafmaatregel, aangezien Hun Sen de mensenrechten stelselmatig schond en er geen sprake was van vrije verkiezingen door de opheffing van de grootste oppositiepartij. De kleding- en schoenenindustrie zullen naar verwachting flinke klappen krijgen en daarmee ook de honderdduizenden werknemers, die in het slechtste geval hun baan verliezen.

Door de uitbraak van Corona ligt de toeristensector op zijn achterste en komt er nog maar een fractie van het aantal toeristen naar bijvoorbeeld Angkor Wat. Tevens zijn er nog de gezinnen die zijdelings van het toerisme afhankelijk zijn. Ook zij zullen hun hoofd met moeite boven water houden. Hierbij denk ik aan: eigenaars van eetstalletje, gidsen, tuktuk drivers en taxichauffeurs. Kortom, miljoenen, veelal arme Cambodjanen zullen de zure vruchten plukken van al deze ontwikkelingen.

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle
Rolls Royce in het straatbeeld van dit ontwikkelingsland…
Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle
…versus de woonhuizen van de allerarmsten. Dit contrast went nooit.

Een weerzien met Nhay Chamroem

Kent u hem nog, Nhay Chamroen, het parlementslid dat het ziekenhuis ingeslagen werd door de bodyguards van Hun Sen (lees er deel 9 van deze serie op na). Hij was een van de tientallen parlementsleden die het land wisten te ontvluchten na de arrestatie van hun leider Kem Sokha.

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 18, Controle

Nhay Chamroem, een paar dagen in het veilige Breda

Het toeval wilde dat ik hem opnieuw ontmoette in oktober 2019. Hij ‘zwerft’ zonder vaste verblijfplaats door Europa en Amerika en tracht de ‘Cambodjaanse zaak’ bij regeringsleiders en andere invloedrijke personen aan te kaarten. Hij was vorig jaar oktober uitgenodigd bij bevriende Cambodjanen in Breda. Die Cambodjanen behoren ook tot mijn kennissenkring en een ontmoeting was snel geregeld. Het gaat hem goed, maar mist vrouw en kinderen, die achtergebleven zijn in Cambodja. Hopelijk kan hij in de nabije toekomst terugkeren zonder dat hij vervolgd zal worden.

Ook in Nederland waakzaamheid nodig

Ik ben blij dat in Nederland mijn wieg stond. Dat we hier vrijheid van meningsuiting hebben, dat we hier een bewind hebben, waar je het oneens mee mag zijn. Dat we een leider hebben, waar ik nog nooit op gestemd heb overigens, maar die mensen probeert te binden en die niet zijn macht op het leger hoeft te baseren. Blij dat wij ons druk mogen maken over ‘zwarte Piet’, over de economische teruggang van 3, 4 of 5% tijdens de Coronacrisis en niet over hoe we morgen weer aan eten moeten zien te komen voor onszelf en de kinderen.

Langzaam heb ik Cambodja af zien glijden naar een dictatuur met een eenpartijstelsel met aan het hoofd een dictator, die niet aan het belang van zijn volk denkt, maar waar eigenbelang en zelfverrijking de boventoon voert en waar de krijgsmacht loyaal aan is. Waar een kleine elite de (overheids)banen onderling verdeelt, steenrijk is en corruptie welig laat tieren.

Chinese invloed

Momenteel is China de belangrijkste investeerder in Cambodja, iets wat Amerika met lede ogen aanziet. Er zijn plannen om een nieuwe haven te bouwen, waar Chinese marineschepen af kunnen meren. Tevens lijkt er vlakbij deze stek een militair vliegveld te verrijzen voor militaire toestellen. Lokale bewoners zijn al van het land verjaagd. Deze projecten aan de kust maken deel uit van het zogenaamde ‘Chinese Belt Road Initiative’ (BRI), ook wel de Nieuwe Zijderoute genoemd. Een netwerk van handelsroutes naar China, met een centrale functie voor het Chinese veiligheidsbeleid.

Toch moeten ook wij alert blijven. Zodra er leiders opstaan die uit zijn op macht en niet vanuit gezag regeren, die tegenstanders tegen elkaar uitspelen, polariserend zijn en niet bindend naar hun landgenoten, kunnen er dictatoriale trekjes gaan ontstaan. Zodra de persvrijheid in het geding is (Hongarije), de rechterlijke macht niet meer onafhankelijk is (Polen), onherkenbare staatstroepen ingezet worden (Amerika), verkiezingsuitslagen gemanipuleerd worden (Wit Rustland), moeten alarmbellen gaan rinkelen.

Zo vond ik het ontluisterend dat de vrije wereld, waaronder de ondertekenaars van het Parijs Vredesakkoord, geen steun gaven aan de noodkreten van de oppositie in Cambodja. En hierdoor de legitimiteit hebben geschapen voor Hun Sen om ‘stilletjes’ als een sluipmoordenaar stap voor stap door te gaan met de ontmanteling van vrijheid van pers en meningsuiting.

Luchtiger artikelen

De politiek van Cambodja laat ik nu achter mij. Er komt weer ruimte om luchtiger artikelen te schrijven over de jaren die ik in Cambodja werkzaam was. Hopelijk heb ik u kunnen boeien met deze artikelenreeks.
Li hai (tot ziens.)

Naschrift redactie

Wij danken Marcel Gerritse voor deze unieke, persoonlijke  geschiedschrijving. Marcel heeft er in Cambodja geinteresseerden met hart voor land  en bevolking een geweldige bron van informatie mee gegeven. Ook namens hen dank voor het vele werk.

Eerder op Trefpunt: straatbeeld Phnom Penh verandert 

Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 31 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

3 Comments

  1. Zeer bedankt voor de uitgebreide beschrijving hoe Cambodja zo verder en verder is afgegleden naar een dictatuur. Triest. Ooit moet het nog eens goed komen, ook in de regio, maar op korte termijn?? Arm volk.

    Nog erger is het om van mensen te lezen dat deze landen (nog) niet klaar zijn voor een democratie. Iets onbegrijpelijk in mijn boek alleen mensen kunnen geloven die democratie zelf ook niet echt ontarmen.

  2. Ik vond het ook een prima verhaal. Triest wat daar in Cambodja gebeurt. Verbazingwekkend hoe zo’n land geleidelijk aan kan afglijden naar een dictatuur. Ik ben benieuwd hoe dat verder gaat, ook gezien de gebeurtenissen in een buurland.

  3. Dankjewel Marcel,

    Met veel interesse heb ik deze artikelen gelezen.
    In 2007 ben ik voor 3 weken in Cambodja geweest.
    Sinds augustus 2010 woon en werk als vrijwilliger onder kansarmen.
    Helaas kan ik na een korte vakantie voorlopig niet terug naar huis.

    Met vriendelijke groet,

    Hua.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*