Boekenliefde

LEGO ERGO SUM

Mijn grootste hartstocht geldt boeken.

Om kleren geef ik niet. Eten maakt me sloom en vet. Auto’s en motoren vallen onder me uit elkaar. Eén vrouw is me al te veel. Maar van boeken krijg ik nooit genoeg. Grote boeken, kleine boeken, dunne, dikke, met of zonder plaatjes, fictie, feitelijk, Fries of Frans, bijzonder of banaal, ik houd van ze allemaal.

Aan boeken onderscheid ik vorm en inhoud, bij het ware boek zijn deze één. Epaterende boeken, indrukwekkend van uiterlijk maar inwendig armzalig, kan ik met name waarderen als hun valsheid er bij de eerste bladzijde er al van af druipt. De nuchtere exemplaren, met hun degelijke inhoud en bescheiden voorkomen behóór ik te appreciëren, ik weet het. Maar door een lichte karakterzwakte kom ik daar niet altijd toe. De verhouding met deze muisgrijze wezens, meer geest dan lichaam, heeft de overzichtelijkheid van de amor intellectualis. Duurzame genegenheid gaat uit naar oude en eerbiedwaardige boeken, zeker als ze in leer gebonden zijn en gestempeld met edelmetaal. De laatste tijd voel ik me toch ook sterk aangetrokken tot goedkoper types met vaag moderne vormgeving; deze werken onweerstaanbaar op mijn fantasie en ik raak gemakkelijk aan ze verslingerd.

Wie mij persoonlijk kent, weet dat ik bij gelegenheid een minuscuul boekje met onbedrukte bladzijden letterlijk op mijn hart draag. Het lijkt een ordeteken van de bibliofiele vrijmetselarij, maar voor mij is het meer: het is eerbetoon aan de ongerepte staat van het boek, aan het kind-boek dat tot man-boek zal worden.

Alex Ouddiep, Boekenliefde, Boeken
…. leven met mijn grootste hartstocht…..

Ik leef met boeken, tussen boeken, voor boeken. Mijn woonkamer lijkt een boekenstalling. Op schappen die tot het plafond reiken staan duizenden banden zij aan zij, gerangschikt volgens mijn persoonlijk classificatiesysteem. Op het theetafeltje liggen enkele beeldige exemplaren die zich lenen voor een vluchtige blik. Naast mijn schrijftafel staat de erevitrine waar de laatste aanwinsten zich laten bewonderen en intussen wennen aan hun nieuwe omgeving. Boeken die het daglicht niet verdragen zijn weggeborgen in een afgesloten kast die ik op gezette tijden open. En in mijn slaapkamer ligt de gunsteling van het ogenblik te wachten met een vers aangeslepen potlood bij de komende pagina.

Mijn omgang met het boek verloopt in twee fasen. Eerst moet ik het een tijdje vasthouden. Ligt het goed in de hand? Is het stevig genaaid of gebonden? Is het bladergedrag plezierig? En vooral moet ik te weten komen (ik durf het nauwelijks te bekennen) of het zich met genoegen laat strelen… Pas als deze stoffelijke verkenningen achter de rug zijn, kom ik tot de fase van de geestelijke toe-eigening die de raison d’être van elk boek is. Maar in mijn verblinding blijf ik soms steken in de eerste fase.

Mijn leesmethode strijdt met elk didactisch beginsel. Vaak begin ik bij de laatste bladzij en werk met ongepaste vaart terug. Deze kreeftengang houdt mijn geest lenig: ik ben meteen van het slot op de hoogte, kom sprongsgewijs de thematiek op het spoor en sluit mijn lectuur af met het voorwoord dat ik bij de betere boeken vaak zelf had kunnen schrijven. Als ik op deze wijze één met mijn boek ben geworden draai ik me om en val tevreden in slaap.

Soms verloopt de omgang minder soepel en volgen uren van woelen en draaien. Ik droom van werken die ik nooit zal lezen. Ik heb nachtmerries waarin boeken verschijnen die geen boeken zijn. Bundels perkament die meermaals beschreven zijn bieden zich ter ontleding aan. Een paar in leer gebonden delen zonder inhoud smeken om erkenning. Ik moet bloemlezingen keuren met onbegrijpelijke karakters, gegevens opzoeken in naslagwerken zonder begin of eind. Van het alfabet ben ik niet meer zeker en met trillende hand betast ik boeken waarvan de bladen verkleefd zijn. Ik wil lezen maar ondergedompeld in een zee van duisternis ben ik machteloos. Ik word dan bezweet wakker en kom pas tot rust als de gunsteling van het ogenblik me vol begrip aanvaardt. Zo’n boekendroom, de schaduwzijde van mijn liefde, is een ware hellevaart.

Alex Ouddiep, Boekenliefde, Boeken
Fraktur (Wikipedia)

Ik aarzel hier te schrijven dat er voor mij één werk bestaat dat boven alle andere uitsteekt. Ik koester het met een hartstocht die van jaloezie moeilijk te onderscheiden is. Het is een Duitse novelle, aan het begin van de vorige eeuw geschreven in een welhaast oververzorgde stijl. Het verhaalt de voorbestemde ondergang van een groot schrijver, maar in ruimere zin betreft het de levensvorm van een cultuur waarvan de zwakte pas aan het licht treedt in de harde confrontatie met de zinnelijke werkelijkheid. Tientallen uitgaven bezit ik van dit werk: vergeelde delen in Fraktur, wetenschappelijk geannoteerde, ook geïllustreerde exemplaren. Ik heb het zelfs in talen die ik me nog eigen moet maken. Ik beschik over een facsimile-uitgave. Ook heb ik een filmversie in de kast staan. En al ben ik doorgaans niet zo gesteld op de tegennatuurlijke omvorming van woord naar beeld, deze is in haar soort geslaagd. En sinds kort bezit ik een eerste druk. Deze beschouw ik als het Boek bij uitstek.

Soms meen ik dat dit Boek voor mij en voor mij alleen bestaat. Zorgvuldig houd ik de illusie staande dat de authentieke lezing aan mijzelf is voorbehouden. Ik verdraag niet dat een ander ervan geniet, ik wil niet weten dat het vóór mij is geconsumeerd. Als ik besluit me aan het Boek te wijden, schuif ik de gordijnen dicht en vergrendel de deur. De muziek gaat uit. Het licht gaat aan. Met eerbied, ja met schroom neem ik het Boek in mijn handen. Voorzichtig betast ik het. Mijn vingers strelen zijn rug. Ik sla een bladzij op. Elke zin ken ik, en toch ook weer niet. Ik sluit mijn ogen. Ik huiver. Het bonst en gloeit in me. Ik duizel van verlangen, gereed voor de vervoering door het Boek, met het Boek, aan het Boek. Wat komen gaat, kome. Er komt een overgave zonder eind, genot zonder maat. Lego ergo sum, klinkt het in mijn hoofd, ik lees dus ik ben.

In deze hermetische wereld wordt de hoogste staat van mijn bestaan bereikt,

 

Lees ook:  https://www.trefpuntazie.com/boekbespreking-ernst-wiechert-en-de-oost-geschichte-eines-knaben/

Gerelateerde berichten

5 Comments

  1. Ik hou best van boeken, een nieuw boek ruikt goed. Maar ik heb bij lange na geen bibliotheek aan huis. Ook te weinig mensen aan wie ik boeken kan uitlenen. Als je je boeken lief hebt, heb je een goed onderkomen voor ze in gedachten als je er niet meer bent? Een bieb of vereniging die voor ze wil zorgen? Siam society of een universiteit bijvoorbeeld?

  2. Deze liefde voor boeken kan ik goed begrijpen en vind ik erg mooi, Alex. Mijn liefde is misschien wat meer gematigd en praktisch. Ik koester veel boeken maar heb er ook veel zonder enige spijt weggegeven of weggegooid….

  3. Heerlijke tekst, Alex. Ik apprecieer dit soort bespiegelingen wel. Over nieuwe boeken die zich moeten aanpassen aan de boeken die er al zijn… Het hele migratieverhaal in een notendop.
    Heb zelf een grotere bibliotheek en ik groepeer de boeken volgens hun oorsprongsland. Dus Nabokov niet bij Amerikaanse literatuur, maar bij Russische! Of Gao Xingjian niet bij Franse literatuur (hij woont al jaren in Parijs) maar bij Chinese.
    Heb nog nooit ruzie in de kooi gehad. Maar boeken zijn verduldiger dan mensen.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*