Boekbespreking: Murder and Mayhem in 17th century Cambodia van Alfons van der Kraan

Antonin Cee, Murder and mayhem, Cambodia, BoekbesprekingHet vraagt om inleving, verbeeldingskracht en gedegen historisch onderzoek. Mits het dan ook nog goed verteld wordt, kan narratieve geschiedenis een excellente manier zijn het verleden weer tot leven te wekken. In zijn boek Murder and Mayhem in 17th century Cambodia laat Alfons van der Kraan zien dit uitstekend te kunnen. Het boek verhaalt op meeslepende wijze de turbulente lotgevallen van de VOC in de 17de eeuw in Cambodja, die eindigen in een catastrofe.

Het is de z.g. middenperiode in de Cambodjaanse geschiedenis, die begint na het verlaten van Angkor in het midden van de vijftiende eeuw en eindigt in 1863 met het Franse protectoraat. De gebeurtenissen die in  het boek beschreven worden, vinden plaats rond 1640. Holland en Portugal, die met elkaar in oorlog zijn, doen er alles aan elkaars handelsbelangen te dwarsbomen en te saboteren.

Verboden gebied voor de Portugezen

Sinds 1637 heeft de VOC een comptoir in Cambodja, dat een twintig kilometer ten zuiden ligt van de toenmalige koninklijke hoofdstad Udong. Vandaar uit drijven ze onder meer handel op Japan. Aangezien ze in het antichristelijke Japan niet aan geloofsverbreiding deden, was Holland het enige westerse land dat daar toestemming voor had. Die handel op Japan was lucratief, maar voor de Portugezen was het verboden gebied. Om dit te omzeilen zetten ze Chinese schepen in om hun goederen naar Japan te krijgen, die als ze de kans kregen, door de Hollanders werden gekaapt.

Antonin Cee, Cambodja, murder and mayhem, Boekbespreking
De plaats van de VOC factorij op een oude kaart

Tot 1642 ging het allemaal redelijk goed met de VOC in Udong. In dat jaar werd de troon in Cambodja overgenomen door een 22-jarige usurpator, die werd gekroond tot koning Ramathipothei (1642–58), Dit nadat hij, zoals in die dagen gebruikelijk, de voormalige koning, zijn naaste verwanten en honderden van zijn getrouwen had laten ombrengen. Ramathipothei kreeg hierin ook de steun van de Portugezen.

Deze alliantie tussen de nieuwe koning en de Portugezen, was een gevaarlijke ontwikkeling voor de Hollanders, die er alles aan gelegen was hun aartsrivalen te elimineren uit de Aziatische wateren. Het opperhoofd van de VOC-factorij Pieter van Regemortes, stond sowieso al niet op goede voet met de nieuwe koning, die de Portugezen oogluikend had toegestaan hun handelswaar in Chinese junks naar Japan te verschepen.

Door een olifant dood getrappeld worden

Een Hollands schip had twee van die schepen onderschept aan de mond van de Mekong en alle handelswaar in beslag genomen. Uit naam van de Portugezen eiste de koning hiervoor een vergoeding, die van Regemortes in het geheim wist af te kopen.

Antonin Cee, Cambodia, murder and mayhem, boekbespreking
Udong, voormalige koninklijke hoofdstad

Hij werd door de koning echter wel gewaarschuwd niet te ver te gaan. Want anders zou hij wel eens door olifanten dood getrappeld kunnen worden, wat in die dagen een veel toegepaste vorm van executie was.

Het gevolg was dat van Regemortes zijn beklag ging doen bij VOC-gouverneur-generaal van Diemen in Batavia. Die stuurde hem met drie oorlogsschepen en een brief met eisen tot compensatie terug naar Cambodja. Als die niet werden ingewilligd, moest van Regemortes alle goederen uit de factorij halen, Cambodja de oorlog verklaren en de riviermond van de Mekong blokkeren om het land te isoleren. Het zou echter volkomen anders uitpakken.

Van Regemortes werd onder valse voorwendselen naar het paleis ontboden om daar zijn brief af te geven. Onderweg werden hij en zijn manschappen in een val gelokt en door honderden koningsgezinde soldaten waaronder ook Portugese ruiters, aangevallen en gedood. Ondertussen werd door een ander contingent soldaten ook de factorij ingenomen en alle verdedigers omgebracht.

Het gehavende blazoen herstellen

Twee van de VOC-schepen die vlakbij voor anker lagen werden eveneens overrompeld en de overlevende bemanningsleden gevangen genomen. Ook het derde schip achtergebleven aan de riviermond, werd door Cambodjaanse oorlogsschepen onder vuur genomen, maar wist na enkele schermutselingen ongedeerd te ontkomen naar Batavia.

Antonin Cee, Cambodja, murder and mayhem, boekbespreking
Het aangetaste blazoen moest hersteld worden

Toen van Diemen het nieuws van deze nederlaag te horen kreeg ontstak hij in woede en wilde slechts een ding: wraak. Hij zond daarom opnieuw een expeditie naar Cambodja ditmaal bestaande uit vijf oorlogsschepen. Ze kregen de opdracht het land zoveel mogelijk schade toe te brengen om het onteerde blazoen van de VOC te herstellen. Maar ook die tweede expeditie verliep niet volgens plan.

Onderweg naar de VOC-factorij met vier van de schepen, werd de rivier achter hen met drijvende bruggen geblokkeerd, zodat ze niet meer weg konden.  Ondertussen werden ze hevig beschoten. De VOC-schepen wisten die blokkade weliswaar open te rammen, maar het ging ten koste van een bloedige strijd waarbij ze veel manschappen verloren.

Uiteindelijk slaagde de gehavende vloot erin om het open water van de Zuid-Chinese zee te bereiken en terug te keren naar Batavia.

Het einde van Murder and Mayhem

Het vijfde schip, niet op de hoogte van het desastreuze verloop van de expeditie stroomopwaarts, kreeg ook een aanval te verduren van Cambodjaanse oorlogschepen. Maar die werd zonder veel problemen afgeslagen, waarna weer koers gezet werd naar Batavia.

Daar vonden ze een van Diemen, die in alle staten was. Hij begon onmiddellijk plannen te maken voor een derde expeditie, waarbij hij hoopte ook de koning van Siam aan zijn kant te krijgen. Die stond op goede voet met de Hollanders en wilde zijn buurland maar wat graag onderwerpen.

Maar voordat die expeditie kon worden uitgerust overleed van Diemen plotseling in 1645 op 52-jarige leeftijd. Zijn opvolger van der Lijn zag niets in het plan, dat hij te kostbaar en te riskant vond. En daarmee kwam er een einde aan de Murder and Mayhem in Cambodja.

Murder and Mayhem in 17th century Cambodja is een vlot geschreven boekje en een levendige schets van een tijdperk. Het is een absolute aanrader voor mensen geïnteresseerd in de geschiedenis van de VOC en Cambodja.

Over de auteur:

Alfons van der Kraan, historicus, is Nederlander maar heeft verreweg het grootste gedeelte van zijn leven in Australië gewoond. Hoewel hij nog uitstekend Nederlands spreekt, voelt hij zich comfortabeler te schrijven in het Engels. Hij woont sedert enkele jaren in Cambodja en heeft talrijke publicaties op zijn naam staan over de economische geschiedenis van Zuidoost Azie.

Murder and Mayhem in 17th Century Cambodia is te verkrijgen bij:

Silkwormbooks.com
ISBN nummer: 9789749511626
Aantal pagina’s: 80
Prijs: THB 495,–

Meer boekbesprekingen op Trefpunt: Te gast in Cambodja

Antonin Cee
Over Antonin Cee 172 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*