Bij het overlijden van een vorst

Hans Geleijnse, Vorst, Stilte
Rouwenden op ‘zwarte Vrijdag’
BBC opname

en toen werd het stil…

 

Het was afgelopen nacht in mijn omgeving stil. Doodstil. Geen flard muziek, geen knallende uitlaten van van auto’s en motoren. Af en toe regende het, maar heel even. Het leek of zelfs de natuur de stilte niet wilde doorbreken met oorverdovend gespetter op daken en plaveisels. De stilte was zo’n breuk met het normale nachtgedruis dat ook de talloze honden in mijn buurtschap geen blaf gaven. Een nuchtere Europeaan als ik zou er bijgelovig van kunnen worden.

Gisteren overleed koning Bhumibol van Thailand. Hij mag in vrede rusten. Uit binnen- en buitenland stromen de condoleances binnen. En de Thai rouwen. In stilte. Geen vorst in de Thaise historie wist zijn stempel zo op zijn onderdanen te drukken. Zeventig jaar lang. De rouwdeken over Thailand bedekt niet alleen verdriet, maar vooral grote onzekerheid over de toekomst.

Thai hebben geen reisadviezen nodig

Thai leven veel meer dan westerlingen bij de dag. Dat wil niet zeggen dat zij nooit nadenken over de toekomst, maar wat vandaag gebeurt wordt als veel belangrijker ervaren dan wat morgen zou kunnen plaatsvinden. Thai hebben geen reisadviezen nodig – de ‘gedomesticeerde’ buitenlanders in het land evenmin – hun rouw in stilte en gepaste kledij uit te dragen. In het buitenland mogen de pennen geslepen zijn voor beschouwingen over het koningschap van de overledene, in Thailand is het daarvoor vandaag niet de tijd en de plaats.

Stilte daarom. Zelfs over oorden als het naburige Pattaya, die komende tijd onder een dun vernisje van beschaving op ‘normale’ steden zullen lijken. Buitenlanders met vakantieplannen mogen zich druk maken over gebrek aan ‘bruisend nachtleven’, Thai doen dat vandaag niet. Dit is een volk dat in meerderheid al bij de geboorte de liefde voor de vorst kreeg ingeplant, de hiërarchische structuur van de Thaise samenleving stond er borg voor dat diezelfde meerderheid nu onzeker afwacht wat te gebeuren staat.

Zonder zulke eigenheid te begrijpen is het voor een westerse buitenlander moeilijk, zo niet onmogelijk, met de Thaise werkelijkheid om te gaan. In hedendaagse westerse monarchieën zou het bijvoorbeeld ondenkbaar zijn dat een vorst of vorstin overlijdt maar onzekerheid blijft over de beoogde opvolg(st)er.

In Thailand laat de mededeling van premier Prayut Chan-Ocha dat de 64-jarige kroonprins eerst een door hem zelf bepaalde periode van rouw wil afsluiten ruimte voor twijfel. Koning Bhumibol verklaarde zijn zoon Vajiralongkorn in 1972 tot troonpretendent. Volgens de grondwet moet hij door het parlement formeel worden gevraagd het vaderlijke besluit op te volgen. Maar doordat de mededeling over de rouwperiode pas achteraf werd gedaan moet worden afgewacht wat het antwoord van prins Maha Vajiralongkorn zal zijn op het verzoek zijn plaats als Rama X van de Chakri-dynastie in te nemen.

De militairen waken over de monarchie

Zeker is slechts dit: de monarchie zal, onder het wakend oog van het militaire bewind, voortbestaan. Modernisering naar westers model zal uitblijven. Een uitwas als in Nederland, waar het parlement zich opmaakt voor een debat over een lucratieve, geheime belastingdeal met de grootmoeder van de huidige koning, blijft in de Thaise situatie onvoorstelbaar.

Volgens de Bangkok Post verenigde het ziekbed en overlijden van de geliefde vorst de natie in rouw. Vaak beleefd in roze, de favoriete kleur van de koning (koninklijke astrologen hadden hem ooit verteld dat roze hem voorspoed zou brengen). Ook de banners van de Facebook-pagina’s van voormalige premiers Thaksin Shinawatra en zijn zus Yingluck waren de afgelopen week roze, met de tekst Lang leve de Koning.

Het leven blijft ook loterij

Bij die Thaise beleving hoort dat mensen hun dierbare overledenen oproepen de Koning in het Paradijs te verwelkomen en op Facebook hun landgenoten aansporen hetzelfde te doen. Bij winkelcentra en markten in Pattaya deden verkopers van zwarte kledij goede zaken. Elders in Thailand zal dat niet anders zijn.

Tegelijk gaat onder de deken van de Nationale Rouwdag van vandaag het gewone leven door.  Op het mobieltje van mijn geliefde komen talloze zeker weten tips binnen voor het winnend nummer bij de komende trekking van de nationale loterij.

Het laatste getal moet in elk geval een 9 zijn. Zijne Majesteit was 19 (in Thailand begint het leven bij 1) toen hij de troon besteeg. Volgens de Thaise kalender leven we in 2559.  Zo zijn er meer voorbeelden uit het leven van de vorst waarin het cijfer 9 een rol speelt. Een van de sms-jes leverde het ultieme argument: zelfs de westerse kalender levert een 9 op voor dit overlijdensjaar: 2 plus 0 plus 1 plus 6.

Rouwend Thailand omarmt zijn zekerheden. In stilte en de tranen van ‘Black Friday’.

 

Foto voorkant CNN: wachtenden voor het tekenen van het condoleance-register in het koninklijk paleis te Bamgkok waar de overleden vorst is opgebaard.

 

 

 

 

 

Over Hans Geleijnse 346 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Hij woonde met partner en dochter ruim tien jaar in Thailand.

2 Comments

  1. Zijn er mensen die wel een reisadvies nodig hebben? Het enige advies voor hen zou bij mij zijn dat ze maar beter niet kan reizen. Het normale leven gaat door, ingetogen. Is niet meer dan logisch. Een belangrijk persoon is niet meer. Wat de dag van morgen brengt kunnen we slechts naar gissen.

    Dat de Thai bij 1 beginnen zegt mij niets. Vaker gehoord, nooit ervaren. De Thai die ik ken noemen ook voor ons de juiste leeftijd. Daar is bij ons thuis nooit enige miscommunicatie of verwarring mee geweest. Ik heb mijn schat weleens gevraagd of ze niet een jaar jonger of ouder was maar toen was een blik van ‘wat bazel jij nou?’ mijn deel. Toen mijn lief dertig werd vierden we met haar vrienden haar 30ste verjaardag in Khon Kaen. Maar ik blijf met een groot vraagteken zitten want ik lees soms over dat verschil in telling en kan het maar niet plaatsen.

  2. Dit is een uitstekend verhaal, beste Hans, zo is het gewoon. Dat de koning in vrede moge rusten. En dat Thailand een vredig pad kan vinden hierna.

    Laat ik er een paar eigen ervaringen aan toevoegen.

    Gisteren moest ik een vriend van mijn zoon van het busstation ophalen. Ik kleedde mij in het zwart want als gast in dit land houd ik mij aan de gewoonten en gebruiken. Toen de vriend in mijn auto stapte zei hij: ‘Waarom ben je helemaal in het zwart?’ Op de terugweg naar huis keken we naar de kleding van andere weggebruikers: groen! rood! paars! riep hij.

    Het was erg druk op de weg, zoveel files maakte ik hier nog niet mee. De helft van alle wagens kwamen uit andere provincies, Bangkok, Trat, Udon Thani. Het leven gaat door. Kukrit Pramoj schreef eens een gedicht een paar weken voor zijn dood als antwoord op de vele blijken van medeleven tijdens zijn ziekte: ‘Als ik er niet meer ben kijk dan naar de bloemen en ruik hoe ze geuren, luister naar de vogels hoe ze zingen………..’ Dat gedicht hangt in zijn oude mooie houten woning.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.