Bhutan. De vergeten etnische zuivering van Lhotshampa’s

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers

 

Bhutans ‘Bruto Nationaal Geluk’ is niet voor iedereen……

In de 9e eeuw van onze jaartelling ontstaat onrust in het nabijgelegen Tibet en vluchten Tibetaanse monniken naar Bhutan waar in de 12e eeuw de Drukpa Kagyupa school van het Tibetaans boeddhisme wordt gevestigd.

Bhutan wordt nimmer bezet door een vreemde mogendheid (het British Empire heeft invloed maar bemoeit zich niet met interne aangelegenheden) en de politiek van Bhutan blijft eeuwenlang nauw verbonden met kloosters en kloosterscholen. Het land is overwegend boeddhistisch; het vajrayana (staatsgodsdienst) en mahayana boeddhisme overheerst; een derde deel van de bevolking is hindoe.

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers
Chorten, stoepa.

Immigratie van Nepalezen

Bhutan heeft voor de bouw van tempels en stoepa’s arbeiders nodig en haalt die al rond 1620 uit de Kathmandu vallei in Nepal. Het zijn mensen van de Newar/Newa groepering die zich vestigen in het subtropische zuidwesten van Bhutan en daar niet meer weg gaan. Dit deel van Bhutan is geschikt voor landbouw en de groep Nepalezen groeit uit tot de grootste groepering in het zuiden.

Zij noemen zich Lhotshampa’s, ‘mensen van het zuiden’. Als uitgenodigde arbeidskrachten blijven ze in Bhutan wonen en worden, wegens het ontbreken van arbeidskrachten uit Bhutan zelf, keer op keer gevraagd voor infrastructurele werken gedurende honderden jaren. In 1960 wordt een meerjarenplan opgesteld en weer worden Nepalezen gevraagd als bouwvakkers; zij werken massaal aan de Thimphu-Phuntsholing Highway tot in 1968 aan toe. Hun inzet is nodig om grote bouwwerken gerealiseerd te krijgen.

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers
Bhutan.

Immigratie ja, integratie nee

De Lhotshampa’s vestigen zich in het zuidwesten van het land in de districten Samchi, Chirang en Geylegphug; ze integreren niet in de samenleving en houden hun eigen taal, kleding en gebruiken. Die zijn Nepalees; hun religie is anders: het zijn hindoes. Ze hebben moeite met de Bhutaanse gewoontes, en de traditionele kledij en normen en waarden.

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers
De derde koning van Bhutan.

De Bhutan’s Citizenship Act 1958

Hoewel vanaf het jaar 1900 nog grote groepen Nepalezen worden uitgenodigd in Bhutan te komen werken wordt hun aanwas met lede ogen bekeken. Een hoge Britse officier, Sir Basil John Gould, politiek officier in Sikkim, Bhutan en Tibet van 1935 tot 1945, antwoordt op de vraag van een invloedrijke Bhutaanse familie over de Nepalezen: ‘Ze zijn niet geregistreerd dus ze kunnen worden uitgezet wanneer dat nodig is’.

Het groeiende aantal Nepalezen leidt tot spanningen binnen de Bhutaanse politiek en in 1958 wordt wetgeving aangenomen. Verdere immigratie wordt verboden en iedere Nepalees die in 1958 kan bewijzen al tien jaar in Bhutan te zijn wordt gelegaliseerd.

Maar van die wetgeving komt niets terecht. Voor de grote infrastructurele werken in de 60-er jaren zijn meer arbeidskrachten nodig dan Bhutan kan leveren: de eigen bevolking houdt zich voornamelijk bezig met de landbouw. Om die reden worden vakbekwame en ongeschoolde arbeidskrachten uit India uitgenodigd en dat zijn voornamelijk … Nepalezen!

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers
De vierde koning van Bhutan, inmiddels afgetreden.

Bhutan’s Citizenship Act 1985

Onder de vierde koning, Jigme Singye Wangchuc, in de jaren rond 1980, wordt Bhutan zich bewust van de grote, vaak illegale immigratie van Nepalezen en men maakt zich zorgen.

Wat in 1975 in Sikkim gebeurde staat vers in het geheugen. Het kleine koninkrijk Sikkim werd na een referendum in 1975 ontbonden en als 22e staat aan India toegevoegd. Dit scenario moet worden voorkomen in Bhutan! De groeiende chauvinistische en nationalistische ‘Groot Nepal’ beweging in Nepal zelf en in het Indiase Darjeeling, Kalimpong en West Bengalen baart zorgen.

Het wordt tijd, vindt de overheid, het ‘eigene’ van Bhutan te beschermen; de eigen identiteit, cultuur, taal. ‘One Nation, One People’ heet die politiek. En dat ‘eigene’ vindt men alleen in het noorden van Bhutan (luidt het verweer) waar de bevolkingsgroepen Ngolop en Sarchop wonen die respectievelijk 50 en 22 procent van de bevolking uitmaken. De andere 28% zijn de zuidelijken, de Lhotshampa’s.

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers
Traditionele kleding van Bhutan.

Iedereen wordt verplicht de nationale kledij te dragen, de Driglam Namzha: kledij en etiquette. Voorts wordt de nationale taal, het Dzongkha, overal verplicht en mag het Nepalees niet meer worden onderwezen.

Fel protest door de immigranten is het gevolg. Zij zien die maatregelen als een aanval op hun leven en cultuur maar de overheid wijst dat af; het Nepalees zou illegale immigratie bevorderen.

Ineens blijkt de Citizenship Act van 1958 een ijkpunt geworden. Wie niet kan aantonen reeds in 1958 in Bhutan te wonen is nu illegaal!

De volkstelling van 1988

De volkstelling kent maar twee soorten mensen: ‘De Ware Bhutanees’ en ‘De vreemdelingen: migranten en illegalen‘. Er wordt geen vaste norm daarvoor gehanteerd. Binnen een gezin of familie kunnen mensen tot beide groepen horen…. Wie geen papieren heeft verliest zijn eigendommen en moet het land uit.

Nu ontdekt de overheid hoe groot de instroom van Nepalezen werkelijk is en hoewel men er woont vanaf de 17e eeuw en instroom nog plaatsvindt in de 20e eeuw moeten de ‘illegalen’ het land verlaten. De Nepalezen die wel mogen blijven moeten integreren in de Ngolop gemeenschap.

Volksoplopen en demonstraties zijn het gevolg, en niet alleen in Bhutan: ook de Nepalezen elders roeren zich. Koning en regering worden beschuldigd van het schenden van mensenrechten, martelingen, onduidelijke arrestaties en gevangenneming, weigeren van een behoorlijk proces, en het inperken van persvrijheid en andere rechten.

De volkstelling leidt tenslotte tot gevechten met militanten aan de zuidgrens gedurende enkele jaren.

Het geweld neemt toe

In de 90-er jaren plegen activisten bomaanslagen op de autoweg en op een konvooi en tenslotte wordt het een openlijk gevecht met het leger. Nepalese partijen worden verboden waarna de leden daarvan zich bewapenen met geweren, messen en handgranaten om in het zuiden mensen aan te vallen die zich wel traditioneel kleden, en die te beroven, te kidnappen en te doden.

De cijfers lopen uiteen maar er circuleren gegevens over 300 doden, 500 gewonden en 2.000 arrestaties. De regering geeft niet toe aan de wensen de eigen vlag te mogen gebruiken, een Bhutaans paspoort te geven, en meer. Dat leidt in oktober 1990 tot nog meer doden en geweld.

In 1991 gonst het van geruchten dat het leger duizenden mensen heeft gearresteerd en gedeporteerd. Daarbij worden alle papieren afgenomen opdat men nimmer kan bewijzen eigenlijk Bhutanees te zijn. In totaal nemen 100.000 mensen de vlucht naar kampen in Nepal nadat ze zijn gedwongen een papier te tekenen waarin ze verklaren vrijwillig vertrokken te zijn.

Bhutan, Lhotshampa, Erik Kuijpers
In een kamp in Nepal.

De kampen in Nepal

Er zijn kampen ingericht want Nepal wil deze mensen niet terug. Nepal ziet ze als Bhutanezen. Ook India zit niet op deze stroom te wachten. In 2007 bevatten deze kampen tezamen 107.000 bewoners en zijn in de jaren rond 1995 de omstandigheden mensonwaardig. Ondervoeding en ziektes zoals mazelen, scheurbuik, TB, malaria, cholera en beri-beri.

Bhutan wil de mensen niet terug en dan komt de VN met een plan de mensen elders in de wereld te huisvesten. De VS neemt het grootste aantal; daarna in Down Under en Canada en Europese landen waaronder Nederland.

Het aantal mensen in de kampen dat er op vandaag nog zit wordt geschat op circa 10.000 en betreft vooral ouderen. Geen van beide landen maakt haast met het overleg over deze mensen.

Vergeten groepen nu en straks?

Het verhaal van de Lhotshampa’s is vergelijkbaar met het begin van de Rohingya-crisis in Myanmar. Waar haalt een land het recht vandaan een minderheid haar taal en cultuur af te pakken, mensen te martelen en te vermoorden, hun toekomst af te pakken en daarna gewoon te vergeten?

De afgelopen decennia hebben waarachtig wel laten zien hoe het niet moet.  Doch de wereld vergeet het verleden maar al te gemakkelijk.

 

Bron: Global Comment.com. http://tinyurl.com/y3cytctr

Meer lezen?

Massale deportatie uit Bhutan; https://thediplomat.com/2016/09/bhutans-dark-secret-the-lhotshampa-expulsion/
Vluchtelingen uit Bhutan; https://en.wikipedia.org/wiki/Bhutanese_refugees
Bhutans etnische zuivering; https://en.wikipedia.org/wiki/Ethnic_cleansing_in_Bhutan
Bhutans Bruto Nationaal Geluk; https://en.wikipedia.org/wiki/Gross_National_Happiness
Stukje geschiedenis (filmpje…); https://youglish.com/search/lhotshampa

Toelichtingen

De uitspraak van de naam Lhotshampa is ingewikkeld. Meest gangbaar lijkt: (heel kort) el en dan (normaal) hot en (met klemtoon) sham en tenslotte pa.

Foto’s en prenten

Vlag van Bhutan; wikimedia, 433220.
Chorten (Chörten), stoepa in Tibetaanse/Bhutaanse stijl; wikimedia, 24359.
Kaart van Bhutan; wikimedia, 44543571.
De derde koning van Bhutan (1952-1972); wikimedia, 652338.
Koning-vader Jigme Singye Wangchuck, van 1972 tot 2006 de vierde koning van Bhutan, geboren 11-11-1955; wikimedia, 34763237.
Driglam Namzha, de verplichte nationale kledij van Bhutan; wikimedia, 7744734.
In het kamp Beldangi II, vluchtelingen uit Bhutan met een meegesmokkeld oud Bhutanees paspoort; wikimedia, 2956803.

 

Meer op Trefpunt over Bhutan: het Bruto Nationaal Geluk van een dwergstaat

 

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 666 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland

3 Comments

  1. Dit wist ik ook niet, bedankt voor het delen van het zoveelste stuk menselijk leed, bekrompenheid en ziekelijk nationalisme met escalatie en slachtoffers tot gevolg.

  2. Ik wist niet van deze zuivering. Maar ik kreeg op dezelfde dag het artikel in de media in ‘handen’ en in het lokale krantje stond een artikel over vluchtelingen uit Bhutan die na jaren in een Nepalees kamp naar NL kwamen, naar Wommels nabij Bolsward om precies te zijn, en die nu in Sneek een Indiaas, Nepalees en Himalayan restaurant uitbaten. Ik heb me voorgenomen daar een ‘kip Tandoori’ te gaan nuttigen met een goeie vriend. Dat wekte mijn belangstelling op voor de Lhotshampa’s en van ’t een komt ’t ander.

  3. Dit verhaal kende ik niet, Erik. Ik ben blij dat je het vertelde. Ik heb altijd gedacht dat Bhutan een redelijk rechtvaardig, en ja, een gelukkig land was. Weer een illusie minder, maar de waarheid is beter. Bedankt.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*