Beste buren (4). Wie krijgt Pedra Branca?

Pedra Branca is niet een vrouw die door twee rivalen begeerd wordt, maar een minuscuul eilandje in de drukke zeestraat tussen het vasteland van Azië en Indonesië. En de rivalen die het hebben opgeëist zijn de staten Maleisië en Singapore.

De naam Pedra Branca (witte rots) is van Portugese oorsprong en verwijst naar de uitwerpselen van zeevogels die de granieten rotspunt bedekken. Er staat een vuurtoren maar verder is het onbewoond. En toch is deze onherbergzame plek inzet geworden van een geschil dat door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag beslecht moest worden.

Alex Ouddiep, Beste buren (4), Pedra branca
Een rotspunt, meer is het niet.

De bron van het conflict ligt in de overgang naar de post-koloniale tijd. Het schiereiland Malakka, en daarmee het grondgebied van Maleisië, had deel uitgemaakt van het Britse Rijk, maar kort na de onafhankelijkheid splitste Singapore zich af en werd een soevereine staat (1965). Beide landen richtten zich op de versterking van hun economie en op hun zelfstandigheid, en de vraag welk land de soevereiniteit over die afgelegen rotspunt in zee had, bleef jarenlang onbesproken. Pas in 1980 richtte Singapore zich tot het Internationale Gerechtshof, Maleisië volgde. De argumenten die beide landen naar voren brachten, waren delicaat en ongelijksoortig.

Alex Ouddiep, Beste buren (4), Pedra branca, Geografische kaart

Singapore tekende verzet aan tegen een officiële Maleisische kaart die het eilandje en enkele nabijgelegen rotsen en ondiepten tot Maleisië rekende. De rots was volgens Singapore terra nullius (tot geen enkel land behorend), maar het claimde toch de soevereiniteit, omdat de vuurtoren steeds vanuit en door Singapore onderhouden was ten dienste van het verkeer in de zeestraat. Maleisië beriep zich op de Britse praktijk van de double rule: de sultan van Johore (nu een deelstaat van Maleisië) zou de bouw van de vuurtoren toegestaan hebben, en bij het verdwijnen van het Britse rijk zou de macht over het eilandje via Johore aan Maleisië toegevallen zijn.

Pas in 2007 kwam het Hof tot een uitspraak in de zaak van de Sovereignty over Pedra Branca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia v. Singapore). Het vuurtoreneiland werd aan Singapore toegewezen, de Middle Rocks aan Maleisië en de overige ondiepten aan de staat in welks territorium deze geacht worden te liggen, hierbij het zeerecht bij overlappende territoriale aanspraken volgend. Beide staten hadden dus toch nog wat huiswerk te doen.

Alex Ouddiep, Beste buren (4), Pedra branca, Vredespaleis
Het Vredespaleis.

Ikzelf heb deze zaak in 2007 gevolgd, en gemeend dat dit kleine geschil toen fraai opgelost was. Dit jaar wilde Maleisië alsnog een herziening of herinterpretatie van de uitspaak door het Hof en deed de daartoe nodige officiële stappen. De Straits Times wees erop dat binnenlandse politieke belangen hierin meespeelden. Maar op 30 september berichtte deze Singaporese krant dat Maleisië zijn verzoek alsnog had ingetrokken.

Eind goed al goed.

 

Beste buren is een serie artikelen waarin Alex Ouddiep zich verdiept in het politieke en culturele landschap van Zuidoost-Azië.
Aflevering 3 van Beste buren werd geplaatst op 1 oktober en had als titel: “Toen Thailand Angkor Wat naar Bangkok wilde halen”: https://www.trefpuntazie.com/beste-buren-3-thailand-angkor-wat-roof/

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*