Bedevaart langs Bosgeesten en Barbies

André van Leijen, Boomfossielen, Ban Tak
Echt de langste ter wereld

 

‘Sai!’, zegt Raysiya vanaf de achterbank. ‘Linksaf!’

Ze is Thais en ze gelooft in geesten. Dat doen alle Thais. Geesten zijn overal. Ze zitten in het gootsteenkastje, in het naaimandje, in de stofzuigerzak, in de uitlaat van uw scooter, in de echtelijke sponde, tussen de waterlelies en dus ook hier langs snelweg nummer 1 ter hoogte van Tak, in het noorden van Thailand.
‘Hier?’, vraagt Hans vanachter zijn stuur.
‘Sai, sai, sai!!!’, klinkt het driewerf vanaf de achterbank.

We draaien de toegangsweg naar het Petrified Forest Park in. Hier komt nooit iemand. Geen mens haalt het in zijn hoofd om een dag in de auto te zitten, om een mausoleum van versteende bomen te bezoeken. Wij wel. We lijden aan een ongeneeslijke aandoening. Nieuwsgierigheid.

Een versteende reus van ruim 70 meter ligt aan mijn voeten. Het is de langste fossiele boomstam ter wereld. Een overkapping beschermt het stoffelijk overschot tegen de elementen. ‘800.000 jaar oud’, staat op het bordje. Verder geen poespas. Geen nominatie voor de lijst van de werelderfgoedlijst. Geen logo’s van Singha, Shell, natuurverenigingen of lokale bobo’s. Nergens een bordje dat je met je tengels van die boom af moet blijven. Gewoon een omgevallen boom.

‘Kijk, daar is een geesteshuisje’, zegt Hans.
Er staan offerandes in het huisje: wierook, guirlandes, geopende flesjes rode Fanta met een rietje erin, fruit… de Thais zorgen goed voor het inwendige van hun geesten.
Maar hoe kan dat? Geesten in een fHebben geesten geen ontlasting?ossiele boom? 800.000 jaar geleden waren er nog geen mensen hier. En geesten danken hun bestaan toch aan mensen? Vreemd overigens, dat niet tegelijk met de boom ook de boomgeest gefossiliseerd is. Of verstenen boomgeesten niet?

Hebben geesten geen ontlasting?

De fysieke aanwezigheid van de boomgeest is bijna voelbaar. Zou hij kunnen ruiken?, vraag ik me af. Heeft hij longen? Een darmkanaal? En hoe zit het met de ontlasting? Of hebben geesten geen ontlasting? Net zoals de joden destijds geen ontlasting hadden van de manna, die uit de hemel kwam. Louter omdat het door God gegeven was.

Ik durf het Raysiya niet te vragen, bang om haar te beledigen. Maar het zou er diezelfde ochtend toch van komen, als we het gedenkteken voor Koning Taksin de Grote bezoeken in Tak. Ze is de tempel binnengegaan om eer te bewijzen aan de man, die ooit de Birmezen uit het koninkrijk van Ayutthaya verdreef. Zoals zo veel Thais laat ze geen gelegenheid onbenut om te offeren en te bidden. Blijkbaar zien de Thais hun leven als één grote bedevaart. De pelgrims van het Oosten.

Terwijl Raysiya in de tempel zit, verbazen mijn vrouw en ik ons over de menagerie, die ter ere van koning Taksin is uitgestald. Honderden hanen, paarden, zebra’s en andere gewervelden staan keurig in slagorde opgesteld, soort bij soort, alsof een bioloog op een zondagmiddag een voorlopige indeling van het dierenrijk heeft willen maken.

André van Leijen, Ban Tak, Bosgeesten
.… waarom bid je tot koning Taksin? …..
Wiki foto standbeeld koning Taksin

‘Waarom bid je tot koning Taksin?’, vraag ik, zodra ze naar buiten komt. ‘Dat was toch een gewoon mens. Die is toch al lang dood? Die kan je toch niet meer horen?’
‘Wij in Thailand geloven in reïncarnatie’, legt Raysiya uit. ‘De geest blijft bestaan.’
‘Wat zeg je dan tegen hem?’
‘Eigenlijk zeg ik niets. Ik denk. Ik voel dat ik contact heb.’
‘Maar waar denk je dan aan?’
‘Dat we geen ongelukken krijgen met de auto. Dat we gezond blijven. Dat we veel geld krijgen.’

Een dansende derwisj met uitstaande jurk

Wanneer we even later de Wat Phra Boromathat bezoeken is Raysiya snel verdwenen. We vinden haar terug, geknield voor een aantal Boeddha’s. Er zijn fruitmanden uitgestald met appels, bananen, ananassen, een halve watermeloen, een opengesneden kokosnoot met een rietje erin… Even verderop doet een kat zich te goed aan geofferde eieren, die in dozen liggen opgestapeld.

André van Leijen, Boomfossielen, Ban Tak
Hij/zij derwisje, heuse boomgeest

Intussen lopen mijn vrouw en ik door het tempelcomplex. Plotseling blijft ze staan. Er ligt een plak van een doorgesneden boomstam. In het merg zit een donkere vlek. Het lijkt op een dansende Derwisj. Het hoofd schuin. De rechterhand wijst naar beneden, om contact te maken met de aarde. De andere hand wijst omhoog, naar God. De jurk staat uit door de ronddraaiende beweging. Een boomgeest! Onmiskenbaar! Ik kan niet zien of het een vrouwelijke of een mannelijk boomgeest is.

Doorgaans houden de Thais een korte ceremonie voordat ze een bijzondere boom omzagen. Misschien is het een geste aan de boomgeest. Misschien kan de boomgeest op tijd vluchten en een andere boom opzoeken. Maar hier is blijkbaar iets mis gegaan. De geest werd getroffen, terwijl hij rondzwierend het leven vierde. Ineens was daar een vertegenwoordiger van hospice Black en Dekker, die hem zonder voorafgaande waarschuwing zo maar doormidden zaagde. Er zijn mildere vormen van euthanasie.

Maar de bosgeesten laten het er niet bij zitten. In 2011 hebben ze zich verenigd. Ze waren boos. Er werden te veel bomen omgekapt in Natuurpark Kaeng Krachan. ‘Actie!, Actie!, Actie!’ riepen ze in koor. Het gevolg was, dat er dat jaar kort achter elkaar drie militaire helikopters neervielen in Kaeng Krachan. Het Ministerie van Milieu heeft destijds een ceremonie georganiseerd, om de bosgeesten gunstig te stemmen. En dat heeft geholpen. Er zijn daarna geen helikopters meer uit de lucht gevallen.

Intussen zijn we neergestreken in een restaurant in Baan Tak. De kok staat met een pollepel in een paar grote gamellen te roeren. Ineens staat mijn vrouw op. Ze loopt naar een foto, die aan de wand hangt. De kok volgt haar met zijn ogen. Om zijn mond verschijnt een glimlach.

Door tandeloze grijns gespleten hoofden

André van Leijen, Boomfossielen, Ban Tak
vruchtjes van de Nareephonboom

In het begin denk ik dat ik twee uitgedroogde vruchten zie op de foto. Maar dan zie ik armen en benen. Aan de armen zitten vingertjes. De bruine ribbenkast schemert door het verdorde vel. De hoofden zijn in tweeën gespleten door een tandeloze grijns.

‘Wat zijn dat?’, vraagt Raysiya aan de kok.
‘Vruchten van de Nareephonboom.’
Raysiya zoekt het op op haar I-pad. Ze vindt een documentaire over de boom op de Thaise televisie. Er zijn foto’s. Foto’s van takken, waaraan groene vruchten hangen, die eruit zien als jonge vrouwen. Een soort Barbies.
‘Waar staan die bomen?’, wil ik weten.
‘Heel diep in het oerwoud’, zegt Raysiya.

Raysiya heeft al gauw haar belangstelling verloren. Voor haar zijn geesten de normaalste zaak van de wereld. Ze heeft haar Facebookpagina geopend.

Op mijn laptop vind ik, dat de Nareephon een boom is uit de Boeddhistische mythologie. Dat hij groeit in het Himaphan-woud. Dat de vruchten meisjes zijn van 16 jaar. Dat ze wel ingewanden hebben, maar geen beenderen. Dat je ze maar beter niet kan plukken, want je raakt in een langdurige slaap en je verliest al je krachten. Een goede tip, lijkt me.

André van Leijen, Boomfossielen, Ban Tak
….. dat de vruchten meisjes zijn van 16 jaar zonder beenderen maar met ingewanden….

Er staan foto’s op Internet van beeldjes van Nareephonmeisjes, die je in Thailand kunt kopen.
‘Die hebben we gezien op de markt in Vientiane’, zegt mijn vrouw.
Ik herinner het me ook. Ze waren gemaakt van wortels van planten. Ze deden me denken aan de wortels van de Alruin, die we in Europa hebben. Pythagoras noemde het miniatuurmensjes. En de Christenen dachten dat het uitprobeersels waren van God. De mensen durfden ze niet te oogsten, want de planten begonnen ijzingwekkend te gillen.

‘Denk jij, dat die Nareephonvruchten echt zijn?’, vraag ik aan mijn vrouw.
‘Natuurlijk niet. ‘Maar dat er bosgeesten bestaan, geloof ik wel.’
Verbaasd kijk ik haar aan.

Intussen werkt Raysiya haar Facebookberichten bij. Hans zit stilzwijgend zijn noedelsoep te eten.

©André van Leijen 2014

 

Meer weten?

Volkskrantbericht over neergestorte helikopters

De mythe over de Nareephonmeisjes

video met Nareephonmeisjes 

 

Foto’s thaitourism.org en wiki

André van Leijen
Over André van Leijen 152 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.