Bangladesh wil af van buitenlandse inspecteurs textielindustrie

Bangladesh wil buitenlandse inspecteurs van naaiateliers het land uitzetten, kopte het dagblad Trouw vrijdag. Naaiateliers zijn doorgaans geen opslagplaatsen voor enge wapens, waarom worden ze dan op de vingers gekeken door buitenlandse inspecteurs? Voor de veiligheid van de meestal vrouwelijke werknemers.

Er was een drama nodig om deze buitenlandse inspecties van de grond te krijgen. Op 24 april 2013 stortte de textielfabriek Rana Plaza in Sanar in. Uit de puinhopen van het acht verdiepingen tellende gebouw werden 1134 doden geborgen, 2500 mensen raakten gewond.

Lagelonenland Bangladesh is een van ’s wereld grootste textielproducenten, vrijwel alle grote bij ons bekende merken halen er hun kleding vandaan. De ramp leverde vooral die merknamen de nodige bad publicity op over lage lonen, beroerde werkomstandigheden en ontbreken van zelfs de meest elementaire veiligheidsvoorzieningen in de textielsector.

Bert Vos, Schone Kleren Campagne Rana Plaza ramp
Rana Plaza ramp 2013

Vier weken na de ramp zetten kledingmerken, vakbonden en lokale producenten het Bangladesh Akkoord op, een zelfstandige organisatie met als doelstelling verbetering van werkomstandigheden en veiligheid. De gelijknamige overeenkomst kreeg een looptijd van vijf jaar, 190 textielproducenten en verkooporganisaties uit twintig landen sloten zich aan. De afnemers beloofden alleen zaken te doen met bedrijven die zich bij het akkoord aansloten en dat kon alleen als die bedrijven voldeden aan veiligheidseisen, zoals brandtrappen, nooduitgangen, ventilatie, blusinstallaties. De inspectiepoot van het Akkoord werd gevestigd in Amsterdam en heeft volgens adjunct-directeur Joris Oldenziel thans 250 mensen in dienst, die via het kantoor in Dakha op pad worden gestuurd.

Fabrieken van wereldklasse, zegt minister

Die inspecteurs zitten straks zonder werk. Het Hooggerechtshof van Bangladesh, daartoe aangemoedigd door het bewind van de autoritaire mevrouw sheik Hasani, besloot het Akkoord met ingang van 30 november te schrappen, waardoor hen feitelijk de toegang tot het land wordt ontzegd. Aanleiding tot het vonnis was een protesterend textielbedrijfje dat naar de rechtbank stapte toen het door Akkoord-inspecteurs als onveilig was gebrandmerkt. Het Hooggerechtshof stelde het bedrijf in het gelijk en oordeelde dat Bangladesh mans genoeg is om zelf toe te zien op veiligheidsnormen in het bedrijfsleven.

Hans Geleijnse, Inspecteurs, Bangladesh Akkoord,
foto van BDKorea

Volgens minister Tofail Ahmed van handel kan Bangladesh makkelijk zonder Bangladesh Akkoord. “Sinds het onverwachte Rana Plaza-incident zijn er geen ongelukken meer gebeurd”, zei hij tegen de Dhaka Tribune. Volgens Ahmed zijn de Bengaalse fabrieken nu veilig, arbeidsvriendelijk en van wereldklasse. Vorig jaar is een eigen inspectiedienst opgericht, RCC, die kan het werk doen.

Akkoord heeft rampen voorkomen

Die opinie wordt gedeeld door branche-organisatie Bangladesh Garment Manufacturers and Exporters Association, Wij hebben het volste vertrouwen in de RCC, liet deze organisatie – die als motto heeft ‘Made in Bangladesh with Pride’ – weten. Dit wordt heftig bestreden door vakbonden, betrokken niet-gouvernementele organisaties en actiegroepen als Schone Kleren Campagne. Zij wijzen erop dat dankzij het Akkoord de afgelopen jaren vijftig dreigende rampen zijn voorkomen. En ze willen dat de bij het akkoord aangesloten kledingmerken (internationaal o.a. H&M, Hugo Boss, C&a, Benetton en in  Nederland CoolCat, G-Star, Hema, Hunkemöller Lexis, Sting, WE, Wibra en Zeeman) druk op de ketel gaan zetten.

Dat lijkt ook financieel logisch, want er is door de merken stevig in organisatie Bangla Desh Akkoord geïnvesteerd, zo’n 55 miljoen dollar de afgelopen vijf jaar. Niet voor niets besloten zij eerder dit jaar de looptijd van het akkoord te verlengen: het werkte, het droeg bij aan een beter image en was het oordeel: Bangladesh is nog niet klaar om dit zelf te doen.

Hans Geleijnse, Inspecteurs, Bangladesh Akkoord,
Van BangladeshAccord:  ondertekenaars

Uit de afhoudende commentaren van woordvoerders van kledingmerken blijkt echter weinig animo om de strijd aan te binden tegen het vonnis en de opstelling van de Bengaalse regering. Want hoe druk uit te oefenen? In Trouw suggereert Go de Roij van Zuijdewijn van Schone Kleren Campagne dat de bedrijven hun orders moeten opschorten totdat er garanties zijn dat de Bengaalse kledingfabrieken effectief gecontroleerd blijven worden op brand- en bouwveiligheid. Nog verder gaat de suggestie van investeerders in een verhaal van online medium De Correspondent:  als Bangladesh het Akkoord naar de vuilnisbak verwijst moeten de merken uitwijken naar een concurrerend productieland.

Akkoord heeft geen eeuwigheidswaarde

Die chantage-aanpak komt bekend voor, van bedrijven als Unilever en Shell bijvoorbeeld. Analoog aan het toneelspel rond de dividendbelasting mag je je afvragen wat er gebeurt als Bangladesh de poot stijfhoudt. Wie dreigt moet als puntje bij paaltje komt ook uitvoeren. Miljoenen mensen daar zonder werk is echter geen leuk alternatief. Een consumentenboycot, indien succesvol, zou hetzelfde effect kunnen hebben.  ‘Mij zie je niet meer bij H&M of C&A’ is zalf voor het ego van bewuste consument, goed voor publiciteit over misstanden, maar wat helpt het de mensen waar het om gaat?

Volgens Oldenziel – die zich zorgen maakt over het dreigende ontslag van 250 medewerkers – ontbreekt het Bangladesh op dit moment nog aan vakbekwame technici en ingenieurs voor een eigen effectieve inspectiedienst: ze zijn nog te jong, onervaren. Daarmee geeft hij de tijdelijkheid van het Akkoord aan. Ook de tegengestelde belangen van de ondertekenaars wijzen niet op eeuwigheidswaarde.

Prioriteit bij hulp voor scholing van Bengaalse inspecteurs is een betere invalshoek voor onderhandelingen met de autoriteiten daar dan het (westers) paternalisme dat ook in het Akkoord zit ingebakken.

 

Bronnen: Trouw, Schone Kleren Campagne

Foto homepage: werken in een atelier in Dhaka van Ashoka.org

Meer over Bangladesh Akkoord

Het Bangladesh Akkoord over inspecties: http://bangladeshaccord.org/inspections/
Trefpunt Azië: Actievoeren voor betere beloning en werkomstandigheden in textielindustrie

De Correspondent, logo
©De Correspondent
© 2013 Momkai All Rights Reserved

Emy Demkes in De Correspondent: Door dit akkoord werden duizenden kledingfabrieken veiliger

Emy Demkes, Bangladesh Akkoord, Textielindustrie
Emy Demkes, De Correspondent

Emy Demkes (1995) schrijft over kleding. Van de arbeidsomstandigheden in textielfabrieken tot de voetafdruk van een spijkerbroek. Als voormalig liefhebber van fast fashion weet ze wat voor invloed de vraag naar goedkope kleding heeft op mens, dier en milieu. En hoe lastig het kan zijn eerlijkere en duurzamere keuzes te maken. Eerst schreef ze hierover op haar eigen blog www.behindmycloset.com, sinds 2015 doet ze dit ook voor OneWorld en De Correspondent.

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 295 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Woont sinds 2010 met partner en dochter in Thailand.

3 Comments

  1. We, zijn dat de toeristen en expats die genieten van goedkoop verblijven in lagelonenlanden? Of het welvarende deel van deze planeet dat niet zonder aantrekkelijk geprijsde kleertjes, auto’s, mobieltjes, computers enz. enz. kan, geproduceerd in lagelonenlanden? Zolang ‘we’ dat toestaan blijft solidariteit met de Bengaalse arbeiders een lege huls en zijn ‘we’ profiteurs. Allemaal. En vind ik het begrijpelijk dat men in Bangladesh van dit verdrag af wil

    • In China is dat net zo. ‘Keurige’ bedrijven bezoeken ‘keurige’ fabrieken voor textiel en kinderspeelgoed maar weten, weten niet of zijn ziende blind dat aan de keukendeur ladingen binnenkomen gemaakt in ‘firma’tjes’ gevormd door ouders, opa en oma en heel jonge kinderen die in vuile stofnesten arbeid verrichten tegen de laagste lonen. Dat zal in Bangladesh niet anders zijn. Zo blijven deze misstanden in de wereld en zullen ‘eerlijke’ kleren, speelgoed, koffie en meer een illusie blijven. Je wordt als inspecteur bedonderd waar je bij staat.

  2. Klinkt als een triest gevalletje ‘pleurt op met die bemoeienis, we kunnen het zelf veel beter, het buitenland doet te moeilijk’, lees: wij vinden het wel meevallen met de slechte omstandigheden, de slaven.. pardon, arbeiders kunnen best met wat minder betere omstandigheden af. Dat gaat vrees ik bloed of minstens tranen kosten bij de gewone Bengaalse arbeider als we dat toe staan.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*