Backbencher. Met Facebook en Twitter op oorlogspad

Smartphone politici
Afb van Pauw/Vara

Zijn de sociale media, en met name Facebook en Twitter, een bedreiging voor de democratie?
Nu zal een systeem dat Hitler en Stalin heeft overleefd niet zo gauw bezwijken, maar toch…

Tot nog niet zo gek lang geleden werden sociale media beschouwd als een verrijking van het medialandschap. Nieuws, in alle soorten en maten, kon al dan niet gericht op een specifieke doelgroep, snel en bondig naar de burger-consument worden gebracht. Ze zouden zo een aanwinst ook voor het politieke debat kunnen worden. Elke politicus die een knip voor zijn neus waard wilde zijn, opende een account.

Er werd/wordt gefacebookt en getwitterd bij het leven. Je status als politicus begon af te hangen van het aantal volgers. Dus werd van alles en nog wat met de wereld gedeeld. Poesjes die net geworpen hadden, uitslag van de favoriete voetbal/hockey/korfbalclub plus mededeling over stemming en humeur die deze gebeurtenissen hadden teweeggebracht. De scheet ging digitaal.

Dat doet de scheet nog steeds maar imago en reputatie van de sociale media hebben de afgelopen maanden een forse knauw gekregen. Het zijn nu vooral fonteinen waaruit voornamelijk nepnieuws en erger spuit.
Facebook werd een kanaal voor Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Twitter is vaak een open riool waarin grote en kleine boodschappen een soms ondraaglijke stank verspreiden. Er wordt via ‘Facetwitter’ verdraaid, gemanipuleerd, gelogen en gehetzt. Donald Trump is de kampioen omdat hij de machtigste man ter wereld heet te zijn maar andere politici, ongeacht kleur, kunnen er ook wat van. Over aanwinst voor de democratie heeft niemand het meer.

De westerse democratie bestaat bij de gratie van het compromis. Dat is voor deze tijd misschien niet opwindend genoeg. Het is passen, meten, inleveren, concessies doen, succesjes binnenhalen, kortom koehandel. Je moet de achterban uitleggen dat het niet geworden is wat je ervan had gehoopt, maar ‘meer zat er niet in’. Ja, ‘we’ hadden met schone handen aan de zijlijn kunnen gaan staan, maar dan krijg je helemaal niks voor mekaar. Hadden ‘we’ dat gewild? Dat de ‘anderen’ ongehinderd hun zin konden doordrijven?

In die ‘we’ en die ‘anderen’ zit ‘m de kneep. Politiek is van oudsher een strijd van ons tegen hullie, een stammenstrijd. Letterlijk. Dat is in de loop der eeuwen stukken geciviliseerder geworden, maar als de emoties hoog oplopen steken die tribale neigingen soms weer de kop op. Menig verjaarspartijtje is versjteerd omdat oom Jan en oom Piet elkaar vanwege de polletiek in de haren vlogen. Alleen het sussend optreden van tante Stien kon een handgemeen voorkomen.

Die ruzie tussen oom Jan en oom Piet is nu tigmaal versterkt op de sociale media terecht gekomen. Alleen, in de huiselijke kring hadden we tante Stien. Bij de campagnes op Facetwitter missen we haar wijze en matigende inbreng. Er is niemand die het compromis komt bepleiten.

Dat compromis ziet er vaak niet uit, lelijk, ruikt niet lekker, is scheel en heeft een spraakgebrek. Het is Assepoester zonder prins. En het is de sleutel tot alles wat de politiek in de laatste 100 a 150 jaar heeft voortgebracht. Zonder het compromis geen land waar het met al zijn gebreken en tekortkomingen beter toeven is dan in de meeste buitenlanden. Het is de manier, de enige, om rekening houdend met de wensen en gevoeligheden van ‘de anderen’ , er het beste van te maken. Toen oud-PvdA-leider Diederik Samsom de ‘schoonheid van het compromis’ ontdekte, ontdekte hij het grootste gelijk van de wereld. Compromis is een toverformule.

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, Sociale Media, Democratie

afb. van Quotenet

Als iedereen zich verschanst in zijn Facebook-vesting en daarin alleen optrekt met gelijkgestemden en via Twitter de in die vesting voorgekookte absolute waarheid naar buiten brengt, wordt het erg moeilijk voor het compromis. Dat geldt voor links én rechts. Als iedereen uitsluitend in zijn digitale echoput roept, hoort-ie alleen zichzelf. De Gutmensch hoort alleen de gutmensch en de boze blanke man alleen de boze blanke man. En het compromis wordt overschreeuwd. De Roetpiet kan het schudden.

Het gaat te ver om de versnippering van de polderpolitiek goeddeels laat staan voornamelijk toe te schrijven aan de opmars van de sociale media. Dat is een proces dat al veel langer aan de gang is en waarin democratisering, ontzuiling en individualisering ongetwijfeld de hoofdrol spelen. De sociale media zijn daarin van ondergeschikt belang. Alleen, ze wakkeren de tegenstellingen verder aan en jagen het compromis het dorp uit.

Het directe gevaar schuilt vooral in de pogingen van buitenlandse mogendheden, Rusland, Noord-Korea (?) om verkiezingen naar hun hand te zetten en het sociale en de publieke opinie te beïnvloeden. Het Kremlin dat met zijn trollen ten gunste van Trump ingreep. Zorgen in Frankrijk en Duitsland dat hetzelfde voor presidentsverkiezingen in het voorjaar en de Bondsdagverkiezingen van twee maanden geleden zou gebeuren. Dat is voor zover bekend niet gebeurd maar alleen al de mogelijkheid bezorgt menig veiligheidsexpert nog steeds slapeloze nachten.

Grote vraag: wat is er tegen te doen? Facebook c.s moeten hun verdediging tegen inmenging versterken en transparanter worden. Net als andere, traditionele uitgevers moeten ze aansprakelijk gesteld worden voor wat ze de wereld in slingeren. Dat eerste zullen ze alleen al vanwege de imagoschade, dus inkomstenderving, met voorrang aanpakken. Dat tweede is een zaak voor de politiek. En voor de goede orde: dat is geen censuur, net zomin als het afnemen van de autosleutels van een beschonken cafébezoeker diefstal is.

En verder hopen op het gezonde verstand van de gebruikers. In de VS schijnt een groeiend aantal mensen meer vertrouwen te hebben in de traditionele dan sociale media. Als die trend doorzet zal de democratie het wel redden.

 

Deze pagina delen

  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn
  • Delen op Google+
 

Lees ookgerelateerde berichten

Eén reactie

  1. Weer een prima stukje.

    Eigenlijk was het ten tijde van het begin van de boekdrukkunst niet veel anders. Goede zaken konden sneller, goedkoper en weidser verspreid worden maar ‘ketterijen’ , schotschriften, erotische teksten en ander nare verhalen ook.
    Citaat:

    Piccolomini en andere geestelijken zagen onmiddellijk in dat de drukpers een fantastisch middel was om Gods woord te verspreiden – tot dan toe deed een geoefend kopiist ongeveer drie jaar over het overschrijven van een complete bijbel. Maar ook de verspreiding van ketterij zou hierdoor veel gemakkelijker worden. Zo zou Luther zich driekwart eeuw later heel enthousiast uitlaten over de boekdrukkunst, die volgens hem het belangrijkste middel was ‘waarmee God de zaak van het evangelie voortstuwt. Het is de laatste vlam vóór het uitdoven van de wereld’.

    Tino Kuis

Reageer

E-mail (wordt niet gepubliceerd)