Backbencher: De afgang van Emile Roemer

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, SP
Eenheid(?) door strijd….
Cover SP Website

SP-leider Emile Roemer is de meest deerniswekkende politicus van deze campagne. Zijn enige concurrent, ex-PvdA-leider Diederik Samsom, is na de verloren lijsttrekkersverkiezing tegen partijvrind Lodewijk Asscher van het toneel verdwenen en vraagt zich nu ongetwijfeld af hoe hij zich in godsnaam zo op diens tomeloze ambitie en machiavellisme heeft kunnen verkijken.

Ook Roemer heeft kennis kunnen maken met de kritische zin die partijgenoten bevangt wanneer de peilingen tegenvallen. Een aantal fractiegenoten meldde uiteraard anoniem dat Roemer niet ‘eens de fractie laat staan het land kan leiden’.  Zoals dat gaat werd Roemer onmiddellijk door prominente  partijgenoten in bescherming genomen. De ‘dissidenten’ zouden teleurgesteld zijn dat ze waren afgedankt of afgescheept met een onverkiesbare plaats.

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, SP
Emile op de SP partijraad. Gezaag aan stoelpoten
Foto website S
P

Roemer zou er verstandig aan doen die loyaliteitsverklaring op waarde te schatten. Hij moet vooral niet denken dat er vertrouwen in hem wordt uitgesproken. Het getuigt voornamelijk van het inzicht dat het vervangen van de lijsttrekker in de laatste maanden van de campagne uitgelegd zou worden als ‘paniekvoetbal’. Na de verkiezingen zullen ongetwijfeld de messen worden geslepen.

Hoe heeft het zover kunnen komen?

Vier jaar geleden mocht de ‘goedmoedige Brabander’ zelfs even dromen van het premierschap. In de campagne voor de verkiezingen van 2012, was de SP een paar weken de grootste partij. Er werd gefilosofeerd over een links kabinet.

Er verschenen buitenlandse tv-ploegen op het Binnenhof die zich verbaasden over de plotselinge opkomst van het fenomeen. De polder als gidsland van het linkse populisme? Een oud-onderwijzer met nauwelijks politieke en verwaarloosbare bestuurlijke ervaring in het Torentje? Allemaal mogelijk in de schijnwereld van de polls.

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, SP
De Rode Lijder
Prent van Joop.nl

Enfin, het resultaat is bekend. Roemer werd in de tv-debatten weggeblazen door Samsom, Rutte en Wilders. Samsom verdreef Roemer van de linkse poll position. De SP werd niet de grootste maar een middelgrote partij. De PvdA ging regeren. Niet met links maar met de VVD. En Roemer belandde met zijn club in een depressie waar ze op zoek gingen naar herstel en thema’s voor een effectieve oppositie.

Roemer wordt op 16 maart de Kop van Jut. Dat is deels terecht. Hij is als politiek leider door de mand gevallen. Hij beheerst de dossiers niet, legt het in het debat tegen iedereen af, straalt geen vertrouwen maar slecht verhulde radeloosheid uit.

Het voorlopig dieptepunt waren de algemene beschouwingen van afgelopen najaar. Roemer had met plannen voor een nieuw zorgstelsel goud in zijn handen. Het verzet van de kiezers tegen de eigen bijdrage is een geweldig campagnethema. Open doel en scoren. Roemer verknalde het. Met zijn gehakkel, slechte voorbereiding en gebrekkige feitenkennis (‘ditjes en datjes’ volgens hem).

Wat het hoogtepunt van zijn optreden had moeten worden, werd een poeier in eigen doel. Wie nog twijfels had, wist na de beschouwingen beter. Roemer kan het niet en leert het nooit. Dat hebben de partijbonzen uiteraard ook gezien.

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, SP
Vader Jan, dochter Lilian van ‘politbureau Marijnissen’
Afbeelding van RTL Nieuws

De kiezers vinden hem nog steeds ‘betrouwbaar’ maar hoe mooi dat ook is als menselijke eigenschap, in de politiek red je het niet zonder een stevige dosis gluiperigheid, achterbaksheid en doortraptheid, kwaliteiten die een 16de-eeuwse politicoloog uit Florence al als onmisbaar beschouwde voor succesvol leiderschap. Roemer hoefde niet eens zijn hoofd buiten de deur te steken om te zien hoe het moet. De SP heeft haar eigen Machiavelli in Jan Marijnissen, de nog altijd almachtige ex-leider.

Maar er spelen ook ‘structurele factoren’. Links staat er overal, niet alleen in de polder, beroerd voor. Over de oorzaken bestaat wel overeenstemming. Ze heeft geen antwoord weten te vinden op de grootste crisis van het kapitalisme van de afgelopen 85 jaar. Dat is een debacle dat ze aan zich zeIf te wijten hebben.

In Frankrijk wordt nu openlijk gesproken over de opheffing van de Parti Socialiste van de falende president Hollande. Labour in Engeland is in handen gevallen van radikalinski’s die niet willen weten dat de jaren 70 van de vorige eeuw voorbij zijn.

In Duitsland is de SPD als bijrijder in een centrum- rechtse coalitie medeplichtig aan het uithollen van de verzorgingsstaat om te voldoen aan het begrotingsdictaat van Brussel (tekort niet hoger dan 3 procent van het bruto binnenlandsproduct (bbp)), juist op het moment dat de ‘zwakste schouders’ opgezadeld werden met ‘de zwaarste lasten’. Ze zagen niet of te laat dat de multiculturele samenleving van een hooggestemd ideaal een zinderende conflicthaard was geworden. En dan stonden ze hier ook nog toe dat Zwarte Piet, held van echte vaderlanders, afgeschminkt zou worden om ‘politiek-correcte praatjesmakers’ te paaien.

 Peter van Nuijsenburg, Backbencher, SP
Europees links: geen antwoord op spook rechts populisme

Dat is extra zuur voor een actiepartij als de SP die haar wortels in de oude wijken en andere probleemgebieden heeft. De socialisten hadden de antenne voor wat er aan de onderkant van de samenleving leefde die de regenten van de PvdA allang hadden ingeruild voor de auto met chauffeur.

Ze dankten hun opkomst aan het signaleren en aanpakken van misstanden die met name de PvdA links liet liggen. Ze zijn uitstekend georganiseerd, met bevlogen vrijwilligers en goed geschoolde kaders. Dat er op de interne democratie het een en ander viel aan te merken, was vooral een probleem voor de buitenwacht. De SP leek een redelijk net alternatief voor de PVV.

Het kantelmoment voor een actiepartij komt wanneer ze op de golven van het succes gaat besturen. De SP levert nu in diverse grote steden en provincies wethouders en gedeputeerden. Dat gaat over het algemeen behoorlijk tot goed. Maar met het besturen komen ook de verantwoordelijkheid, het compromis, de vuile handen. Het wethouderschap is een leerschool in het haalbare als het maximale en dat gaat gauw ten koste van de idealen en de zuiverheid in de leer.

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, SP
Het Nieuwe SP Gezicht?
staatsiefoto Lilian Marijnissen, nr. 3 op kandidatenlijst SP
foto SP website

Dat vergt een breed gedragen omslag in de partijcultuur en het ziet er niet naar uit dat de SP die omslag heeft kunnen maken. Dat is waarschijnlijk alleen mogelijk onder een sterke, algemeen gerespecteerde leider die resoluut de koers uitzet en voorkomt dat de partij in elkaar bestrijdende vleugels, een activistische en een bestuurlijke, uiteenvalt.

Die leider heet niet Emile Roemer en het is zeer de vraag of zijn opvolger, vermoedelijk Marijnissen-pupil Ron Meyer, dat kan worden.

 

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 179 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (64) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD. Voor deze laatste organisatie was hij correspondent in Johannesburg, Berlijn en Tokio. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

2 Comments

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.