Kerrie met rijst; pittig India & Birma (73)

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, ayah

 

‘Twenty-one days in India being the tour of Sir Ali Baba K.C.B.’

 

De ayah

Het mannelijk deel van het menselijk ras is ontegenzeggelijk onbevredigend. Mannen kunnen liefhebben zonder te trouwen, en kunnen trouwen zonder lief te hebben. Het is alsof ze een voet op de kust hebben en een in het water.

Trouw eens een man die geen andere kwaliteit heeft dan jou verzorgen, die al een andere vrouw verlaten heeft, en je zult zien dat hij je behandelt als grof vuil. Tenzij je een schoonheid bent met als partner de hele bovenlaag van de wereld.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, ayah

Maar ben je zo donker als een arbeider, arm als de mieren, graatmager, als jouw naam Sita is en jouw man Drager heet dan beleef je de man totaal anders.

Geen sprookje als over het peperkoekenhuisje. Nee, slechts een koude wereld die zich om je sluit; geen kalm onderkomen in droomland maar je bent een ‘Sita’ die geen ruimte krijgt voor buitengewone gevoelens maar die de hele dag schreeuwt om eten en wat aandacht.

Dan wil je een ayah worden. Of je wilt een klooster in vluchten.

.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, ayah

Haar kracht

 

De kracht van een ayah past precies in de wensen van een Anglo-Indian vrouw des huizes. Zij kent als geen ander het leven in India.

Zij vergoelijkt de vergrijpen van de andere bediendes jegens de mevrouw; ze matigt de soms boze toon van de bazin naar haar collega-bediendes.  De relaties tussen duffe, met cannabis doorrookte domkoppen van inlandse stalknechten en de fijnzinnige, snel aangebrande en ongeduldige Engelse dame maakt zij aanvaardbaar.

Haar brede ervaring staat ten dienst zowel van de slonzige, onvoorzichtige en vuile poetsvrouw als van de precieze veeleisende bazin en een enkele aanwijzing van haar strijkt alle plooien weer glad.

De bediendes zien in de ayah de bazin als door een zonnebril, en de dame ziet de bediendes eindelijk als mensen als de ayah er tussen staat.

Als de kok bezopen in de keuken staat en het diner verpest zal de ayah het voor hem opnemen. Terwijl ze de dame kleedt voert ze verzachtende omstandigheden aan zoals problemen thuis, twijfel aan zijn vrouw’s trouw en ook ziekte, en zo meer. Ze neemt het voor de bezopen schavuit op.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, ayah
Vestaalse maagd.

De ayah is een welbespraakt pleiter en ze krijgt daarvoor de waardering van de mannelijke bediendes op een wijze die we hier niet zullen bespreken.

Want de ayah is geen Vestaalse maagd! In haar lijf klopt een warm hart.

Als in de lange hete Indiase zomer de Engelse mevrouw bezwijkt voor middagdutjes, onderbroken door lezen en borduurwerkjes, als de blinden dicht zijn tegen het felle licht en een grote punkah aan het plafond waait ligt mevrouw achterover op de bank.

Dan is de ayah de priesteres van het huis.

Ze sluipt op blote voeten rond. Ze heeft grote handen om te werken, te vouwen, te stelen. Leest in een oogopslag de stemming van mevrouw van vandaag vooral wanneer ze met een smoesje vrijaf wil, of een voorschot op haar salaris, of de roddels opgepikt bij de buren wil vertellen.

Dan knielt ze bij de sofa en wast die voetjes voor haar in die honingzoete dromerigheid van de hete namiddag.

De kinderen

Voor hen is ze zowel speelmaatje als verpleegster. Ze kan uren op de vloer zitten tussen hun houten en stenen soldaatjes en paardjes; ze kan met ze spelen tussen gebroken poppen, een verlepte bloem of een stapeltje kiezelsteentjes met alle fantasie die kinderen er bij kunnen hebben.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, ayah
Basilisk.

Bijgeloof is van huis uit deel van ayahs leven. De basilisk, de draak, de reus en de tovenaars horen bij haar leven.

Ze is zelf moeder, mogelijk al vanaf haar 13e. Ze kent het jargon van de verpleeghulp; ze beheerst de babybrabbeltaal, ze kan als ‘van ons’ overkomen bij de andere kinderen die haar ‘vriend’ noemen en ‘ayah darling’.

Ze praat van ‘onze’ bungalow, onze kinderen, onze paarden, onze tuin en ons geld. Zou je vergeten haar te ontslaan dan blijft ze komen. Maar ontslag zal ze niet begrijpen: hoe kun je me weghalen bij ‘mijn ‘ kinderen?

Van haar eigen kind ziet ze nauwelijks de ontwikkeling; ze werkt de hele dag en heeft slechts tussendoor tijd voor haar Sita. Ze besteedt alle tijd aan volledige zorg aan de mevrouw en haar kinderen en dat voor een karig loon.

Nog lang nadat ze weg is zullen de kinderen haar naam, gezicht en lach herinneren. Ayah wordt in het hart meegedragen ook als de rest van India uit hun leven is verdwenen.

 

Toelichtingen

Ayah, dienstbode, nanny; in het Chinees amah, in de gordel van smaragd was dat baboe.

Basilisk, koning der serpenten, mytisch reptiel, kan vele vormen aannemen.

Foto’s en prenten

Kindermeisje; wikipedia, domestic worker.

Peperkoek, kruidkoek; wikimedia, curid 28401945.

Huisbediende uit Goa; wikimedia, curid, 19200809.

Vestaalse maagd, Forum Romanum; wikimedia, curid, 31180358.

Basilisk, 1890, een van de vele vormen; wikimedia, curid, 728815.

Gerelateerde berichten

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*