Australië en de Chinese Rambo-diplomatie

Australië ervaart nu aan den lijve wat het betekent het mikpunt te zijn van Beijings woede. De betrekkingen bewogen zich al tijden langs de nullijn, maar vielen er de afgelopen week met een smak doorheen. Een Chinese diplomaat publiceerde op sociale media een foto van een Australische soldaat die op het punt staat een Afghaans kind de keel af te snijden. Het gesluierde kind houdt in zijn armen een lam.

De foto was fake en met dat lammetje lag de boodschap er wel erg dik bovenop. Het was een werkstuk van een Chinese ‘kunstenaar’ en verwees naar een net gepubliceerd geruchtmakend rapport van de Australische regering over oorlogsmisdaden door Australische militairen in Afghanistan.

Peter van Nuijsenburg, Australie, China
@Wikimedia

In Australië briesten regering en bevolking van verontwaardiging. De regering in Canberra eiste, vooralsnog vergeefs, de onmiddellijke verwijdering van de ‘foto’. De Chinezen deden er nog een schepje bovenop. Ze steunden en prezen de actie van hun diplomaat, Zhao Lijian. Hij was ‘ geschokt door het vermoorden van Afghaanse burgers en gevangenen’, ‘veroordeelde deze ten stelligste’ en riep op ‘de daders te vervolgen’.

Zhao Lijiang is wat de Chinezen een ‘krijger-diplomaat’ (naar een succesvolle actie-serie) noemen. Het is Rambo op het diplomatieke parket. Zo’n Rambo-diplomaat hoeft zich zich niet te houden aan de diplomatieke conventies. Hij is er voor het grove werk en vooral actief op de sociale media. Mikpunt zijn landen en organisaties die het bij Beijing hebben verbruid. En geen land heeft het het afgelopen jaar zo verbruid als Australië.

Canberra heeft het gewaagd Beijings beleid in Hongkong, tegenover Taiwan, de Chinese expansie in de Zuid-Chinese Zee en nog zo het een en andere te kritiseren. Het heeft de Chinese techreus Huawei uit zijn G 5-netwerk gehouden en werkt samen met de inlichtingendiensten van de VS, het VK, Nieuw-Zeeland en Canada. En als klap op de vuurpijl hebben de Australiërs ook nog een ‘onafhankelijk’ onderzoek geëist naar de corona-uitbraak in de Chinese provincie Wuhan. Dat is wel erg veel eigengereidheid voor een land dat geacht wordt zijn plaats te kennen.

China is de belangrijkste handelspartner van Australië. Vorig jaar exporteerde Australische bedrijven voor ruim € 86 miljard naar China. Dat geeft de Chinezen een machtig wapen in de hand. In de afgelopen maanden zijn de heffingen op wijn, kolen, hout, vis en hop fors verhoogd. De schade voor de Australische economie is aanzienlijk. Zelf protesteren de Chinezen krachtig tegen de handelsoorlog die president Donald Trump tegen hen heeft ontketend maar voor hen is dit machtspolitiek á la chinoise.

Peter van Nuijsenburg, Australië, China, Handelspartner
Cartoon SMH John Shakespeare, 2015

De intimidatie neemt ook andere vormen aan. Vorige maand presenteerde de Chinese ambassade een lijst met 14 ‘grieven’, kwesties waarin Australië niet volgens de Chinese wensen gehandeld had. Die betroffen onder andere de kritische berichtgeving over China in de Australische pers en de opstelling van het Australische parlement. Australië moest meer en beter rekening houden met Chinese belangen en gevoeligheden. ‘Dit raakt ons in wie en wat we zijn’, aldus een Australische minister. ‘Daar kunnen en willen we niet aan toe geven.’

De bedoeling van het offensief is onmiskenbaar: het loswrikken van Australië uit de Amerikaanse invloedssfeer. Volgens China wil Australië ‘van twee walletjes eten’. Enerzijds profiteren van de Chinese markt en anderzijds de alliantie met de VS niet willen opgeven. Canberra is in de ogen van Beijing nog steeds een vazal van Washington en wordt door de VS gebruikt om China ‘in te dammen’. Terwijl Australië door zijn ligging en economische belangen eigenlijk tot de Chinese invloedssfeer hoort en ‘dus’ dient te doen wat China voorschrijft.

De vraag is of Rambo-diplomatie hen daarbij helpt. Net als bij de inlijving van Hongkong en de permanente intimidatie van Taiwan, kan de behandeling die Australië momenteel krijgt andere landen, en potentiële partners, alleen maar kopschuw maken. Is China’s sterke man, Xi Jinping, zo van zijn missie overtuigd dat hij de fluwelen handschoen niet eens meer nodig heeft? Dat China op de lange duur toch aan het langste eind trekt en de VS aflost als de enige echte supermacht? Dat hij soft power, de aantrekkingskracht van het Chinese model en cultuur, niet eens nodig denkt te hebben?

Dat is je reinste machtspolitiek en wie zich daaraan niet wil onderwerpen zal tegenkrachten moeten organiseren. Onder de huidige omstandigheden kan dat alleen onder leiding van de VS. Donald Trump heeft met al zijn fratsen, handelsoorlogen een ding bloot gelegd: de rivaliteit tussen twee supermachten, de zittende en de aanstormende, loopt uiteindelijk altijd uit op een confrontatie. Wie daarbij zijn bondgenoten het beste weet te mobiliseren, begint met voorsprong.

Joe Biden kan daar bij zijn aantreden als president van de VS meteen mee beginnen. Onder Trump hebben de betrekkingen met de bondgenoten in Europa en in Oost-Azië forse schade opgelopen. Biden heeft nu al meer krediet dan Trump ooit had, maar daarmee alleen ben je er niet. Washington moet een strategie ontwerpen waarin politieke en economische belangen, ook die van de bondgenoten, hun plaats moeten krijgen.

Tijdens de vorige Koude Oorlog kon het Westen, lees de VS, de Sovjet Unie ‘indammen’ omdat het vooral economisch veel machtiger was en de Sovjet Unie hooguit zijdelings deel nam aan de ‘kapitalistische wereldeconomie’. De situatie is nu totaal anders. China is niet alleen volledig geïntegreerd in de geglobaliseerd economie, maar met de VS ook de grootste ‘speler’. Die laat zich niet zomaar indammen.

Het is zaak om de geopolitieke en economische elementen van zo’n China-strategie zorgvuldig op elkaar af te stemmen. Dat wordt een enorm lastig karwei. Hoe moeilijk bewijst de EU bijna dagelijks. In Brussel maakt men zich al jaren druk om een gemeenschappelijk China-beleid maar het komt maar niet van de grond. Elke lidstaat heeft wel een sector, Duitsland met zijn auto-industrie bijv., waarvoor de Chinese markt ‘onmisbaar’ is. En anders zijn de Chinese belangen in met name Oost-Europa te groot om te kunnen inpassen in een werkbare strategie.

Wat voor Europa geldt, geldt ook voor de partners in Zuid- en Oost-Azië. Dat biedt Beijing geweldige kansen om ze net als in Europa tegen elkaar uit te spelen. En als dat niet afdoende is, kan Beijing nog altijd zijn Rambo-diplomatie inzetten. Net als nu tegen Australië.

 

Meer over beduchtheid voor Chinese expansie:  Pakistan weifelt

 

Over Peter van Nuijsenburg 259 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (1951) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD, het Financieele Dagblad en diverse omroepen. Hij was correspondent in Johannesburg, Berlijn, Tokio en Rome. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*