Racisme en de nieuwe mystiek

nieuwe mystiek
Zwarte Piet niet, een zwarte Christus wel. (foto gezien op PiClick)

Kijk goed en zie. Het is een nieuwe vorm van mystiek al zullen degenen die haar aanhangen dat slechts tandenknarsend toegeven. Dat verhaal van de dag, de nieuwe hype, die overal racisme en discriminatie waarneemt. Niet dat ze daarin ongelijk hebben. De menselijke geschiedenis is er vol van. Zelfs onder de primitiefste Indianenstammen in het Amazonegebied signaleerde etnoloog Levi-Straus het verschijnsel.

Het is ons mensen kennelijk ingebakken. Het kan zijn dat we er ooit vanaf raken, al gaat dat waarschijnlijk nog wel even duren. Misschien zou het ook doodzonde zijn. De kruisbestuiving tussen culturen zou opdrogen. Wat kunnen ze toch dansen die zwarte Afrikanen. Opgevoed met polonaise en klompendans heb ik van hun geleerd dat er ook heupen zijn. En hoe gracieus kunnen oosterse vrouwen zijn vergeleken met westerse.

Geen mens maakt zich er nog druk om

Maar hoe dan ook, we behoren graag tot een club of dat nu de lokale voetbalploeg is of de anti-racistische beweging is. Dat is vertrouwd en we kunnen er ons ei in kwijt. Hooligans hebben er geen moeite mee de fans van een andere voetbalploeg in elkaar te timmeren. Over relschoppers die zo onbehaaglijk in het leven zitten dat ze zelfs een demonstratie tegen de onheuse behandeling van mieren zouden aangrijpen om er eens lekker tegenaan te gaan, zullen we het hier niet hebben.

De anti-racisme beweging is ook een club. Het maakt degenen die er niet toe behoren anders. Verfoeilijk anders, terwijl de eigen club een hoogstaande morele overtuiging heeft. En daar begint het gelazer al. Je zou het ethisch racisme kunnen noemen en dat kan voor behoorlijk wat opwinding zorgen.

nieuwe mystiek
De pantoffelwerpster tijdens de beeldenstorm (gezien op geschiedenis)

Denk maar aan de geloofsoorlogen in Nederland tussen katholieken en protestanten en de bijbehorende beeldenstorm. Had Maria nu wel of niet onbevlekt ontvangen? Tegenwoordig is er geen mens meer die er zich druk over maakt. Maar indertijd kon het leiden tot moord.

Ik geef de voorkeur aan een kleurtje in bed

In Nederland en zowat overal elders, is de BLM beweging een broederlijke samenscholing van wit, zwart en alle schakeringen daartussen. Samen streven ze naar een gemeenschappelijk ideaal. Met martelaar George Floyd als hun Christusfiguur, staan ze voor het uitwissen van kleuren. Jammer, want het gaat ten koste van de diversiteit. Wat overblijft is een monotone eenheidsworst, zodat je niet langer op avontuur kan gaan in de andersheid.

nieuwe mystiek
De Christusfiguur van de dag (foto shropshire star)

Zoals een oude Nederlandse vriendin enige tijd geleden ontdekte, kan dat best spannend zijn. ‘Geen denken aan’, zei ze toen ik gewoontegetrouw dacht de sponde met haar te kunnen delen. ‘Die tijden zijn over Antonin, want ik geef  nu de voorkeur aan een kleurtje in bed’.

Zo zei ze het letterlijk. Als het niet uit de mond van een vrouw kwam, per slot van rekening ook een gediscrimineerde groep, zou het zelfs op te vatten zijn als racisme. Maar het is natuurlijk wel goed voor de genenpoel. Wie weet. Misschien wordt het in de toekomst alleen maar koffie met melk.

Het was de goddelijke orde

De drijvende gedachte achter die alomvattende anti-racistische oprispingen is natuurlijk de veronderstelling dat alle mensen gelijk zijn, zoals de Franse revolutie dat zo kloek proclameerde. Voorheen waren ze dat slechts in de ogen van God, maar na de Bastille moest het ook voor ons gelden.

nieuwe mysteik
op naar een nieuwe orde (foto gezien op slideshare)

Tot dan toe had Europa het weten te stellen met koningen bij de gratie Gods, landadel en leenmannen. Als de koning last had van zijn eksterogen konden ze have en goed in een ommezien kwijt zijn. En verder waren er lijfeigenen en horigen, die deze indeling accepteerden als een goddelijke of natuurlijke orde. Dat was toen het verhaal van de dag.

Goed in deze tumultueuze tijden om even bij stil te staan: nooit is er een grotere consensus geweest dan in het Europa van de Gotiek, die zich vele eeuwen wist te handhaven. Zelfs koninklijke hoofden, een enkele gekroonde eilandbewoner uitgezonderd, onderwierpen zich aan het gezag van de paus als de spreekbuis van die goddelijk orde op aarde.

Er kwam een nieuwe mystiek

Na 1789 kwam daar voorgoed de klad in. Een nieuwe waan van de dag diende zich aan. Plotseling werd de gelijkheid gepredikt, een nieuwe mystiek, maar met de onvervreemdbare erfenis uit het christelijke verleden. Buiten dat christelijk doorknede Europa, had die gedachte nergens anders kunnen opkomen. En dat gebeurde dan ook niet.

nieuwe mystiek
Grondlegger Rousseau. (foto op Facebook)

Om de ongerijmdheid van de nieuwe leer in te zien, kan een korte blik op het mensdom zoals we dat om ons heen aantreffen volstaan. Er zijn slimme mensen en minder slimme en er zijn ook mensen die uitgesproken dom zijn. Sommige zijn atletisch gebouwd, anderen broodmager en sinds obesitas om de hoek kwam kijken zijn er ook heel wat dikke.

Er zijn mooie en lelijke, opvliegende en bedaarde, ingetogen, botte, charmante en leugenachtige mensen. Er zijn productieve en minder productieve mensen en er zijn er die vinden dat een siësta goed is voor de gezondheid. Sommigen houden van knoflook en olijfolie en weer anderen geven de voorkeur aan haring en wittebrood. En als je voor een dubbeltje geboren bent zul je nooit een kwartje worden, weet de volkswijsheid.

De natuur, vruchtbaar en zonder voorkeur als ze is, produceert voor de vuist weg allerlei typen mensen. Witte, zwarte, gele, met ronde ogen, met geloken ogen met prachtige ogen en soms zelfs zonder ogen, want blindgeboren.

Je moet erin willen geloven

De natuur doet wat ze wil en inderdaad zonder onderscheid des persoons. Ze creëert zeker geen historische helden, want dat laat ze aan de mensenstammen over, die daar zo goed en kwaad als ze kunnen hun voordeel mee doen in het menselijke overlevingsbedrijf. Laat de stam die zich daar niet mee inlaat de eerste steen gooien.

Afgaande op wat waargenomen kan worden zijn mensen dus allesbehalve gelijk. En hier is waar de nieuwe mystiek met de Bastille haar intrede deed. Want om ze dan toch tegen alles wat we om ons heen zien gelijk te verklaren, vraagt een religieuze instelling. Je moet erin willen geloven tegen beter weten in. Het is een mystieke beleving die de rede wil uitschakelen, zoals met alle religies het geval is.

En zoals met alle devote aanhangers van een religie, is ook hier geen rationele discussie mogelijk. Een geloofsovertuiging laat zich immers door geen enkel rationeel argument ondermijnen. Ze wordt er eerder door versterkt. ‘Juist omdat ik om me heen zie dat mensen niet gelijk zijn, is gelijkheid mijn God’, zo gaat het gebed. Het is passie, het is sentiment, dat behoefte heeft aan martelaren zoals de oude christenen dat hadden.

De waan van de dag

De Bastille creëerde ook nog een ander mysterie, dat alleen mystiek beleden kan worden: dat van de Vrijheid. Dat was natuurlijk door mensen zoals Jean Jacques Rousseau al decennia daarvoor voorbereid. De mens is geboren in vrijheid maar hij zit overal in ketenen, zo luidt een van zijn meest bekende uitspraken. En ook hier brengt een empirische toets onmiddellijk uitkomst. Een mens komt ter wereld als een hulpeloze zuigeling, volkomen afhankelijk van welwillende ouders om hem te zogen. In de natuur is het ook niet anders. Wat doen dieren niet allemaal om hun kroost veilig te stellen.

Rousseau stelde zich daarbij kennelijk de oorspronkelijke, natuurlijke staat van de mensheid voor, de z.g. edele wilde, die niet ‘in het zweet des aanschijns’ voor zijn brood en dat van zijn kroost moest zorgen. Die van het aards paradijs dus, dat evenmin als de edele wilde in zijn oorspronkelijke omgeving, ooit bestaan heeft.

Ook een nieuwe mystiek? (foto vrijheid maakt arbeid)

Vrijheid en gelijkheid, de twee mystieke begrippen, die door de Franse revolutie tot de nog immer voortdurende waan van de dag gemaakt werden en in de antiracismebeweging verder worden uitgesponnen. En hoe zit het dan met broederschap, het derde begrip van dit conceptuele triumviraat? Zoals het er nu uitziet is het daarmee niet al te best gesteld, behalve misschien in de hoofden van hen die ook daar een nieuwe mystiek in kunnen zien.

Meer op Trefpunt Azië over anti-racisme: Beeldenstorm: niet de redelijkheid van de sokkel trekken

Antonin Cee
Over Antonin Cee 173 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

10 Comments

  1. Neem me niet kwalijk dat ik toch nog even verder ben gaan kijken. Deze twee citaten:
    ‘Plotseling werd de gelijkheid gepredikt, een nieuwe mystiek….’en ‘Om de ongerijmdheid van de nieuwe leer in te zien…’
    Een motto van een nieuwe beweging moeten we niet te letterlijk nemen en in de toenmalige context. De ‘Verklaring van de Rechten van de Mens’ zegt in 1789 het volgende: ‘De wet moet gelijk zijn voor iedereen, zowel waar het bescherming als straf betreft. Alle burgers, gelijk in de ogen van de wet, moeten even verkiesbaar zijn voor alle ambachten, naar hun bekwaamheden en zonder onderscheid dan naar hun deugden en talenten.’
    Het ging dus om ‘gelijkheid voor de wet’. Bovendien is er de erkenning (‘deugden en talenten’) dat niet iedereen gelijk is. Deze ‘gelijkheid’gold voor ‘burgers’en niet voor alle volkeren en mensen. Zo is het ook nu nog in Thailand.
    De Verlichting is ook het begin van het ‘wetenschappelijk racisme’. Rassen konden wetenschappelijk worden ingedeeld en mensen behoorden op grond van huidskleur, schedelvorm ed. tot een ras. De rassen werden dan weer hiërarchisch ingedeeld in hoger en lager.
    Dan over het geldachtenexperiment met 1000 zwarte mannen en 1000 witte vrouwen. Na drie generaties zullen er een kwart zwarte mensen zijn, een kwart witte en de rest in schakeringen bruin. Een bruin echtpaar kan een zwart of een wit kind krijgen. Na duizend jaar ligt het weer wat anders. DNA wordt niet gemengd als zwarte koffie en witte melk.
    Sorry voor het lange verhaal…

    • Nee hoor Tino, het zit toch geheel anders. Graag wil ik je het volgende wetenschappelijke feit onder de aandacht brengen. In welk tijdschrift het heeft gestaan, weet ik niet meer. Het kan The Lancet geweest zijn, maar ook Nature of Science. Hier komt ie:
      Marietje een meisje
      van melk en van bloed
      die trouwde een zwarte
      zo zwart als roet
      En na enkele jaren
      toen kwam er een spruit
      die was potverdikkie
      als een dambord geruit.

  2. De BLM beweging staat helemaal niet voor “ het uitwissen van alle kleurtjes” Wat de BLM beweging wil, is dat elke kleur gerespecteerd wordt en zichzelf kan zijn.
    En zo bevat dit artikel nog een aantal aannames die kant noch wal raken. Om er eentje te noemen: alle mensen zijn gelijk. Nee hoor, het uitgangspunt is dat mensen die ongelijk zijn gelijke kansen moeten krijgen. Dat is dus een heel ander plaatje dan hier wordt voorgesteld.

  3. ‘Staan ze voor het uitwissen van kleuren’. Oh? Ik lees overal dat de (Amerikaanse) links-linkse activisten juist van alles in kleuren hokjes verdelen. En dat iemand uit hokje X niets van hokje Y mag gebruiken (cultural appropriation), zo zou een blanke Duitser geen dreadlocks mogen dragen om maar wat te noemen. En is het uit ten boze te zeggen dat je ‘geen kleur ziet’. Je krijgt dan het verwijt van wegkijken, dat je juist die kenmerken moet benoemen en de verschillen in positie (privilege) tussen X en Y.

    Zelf gruwel ik (ook linkse rakker) van hokjes en label. Ik geloof in gelijkheid, gelijke behandeling. Ben dus niet zo’n van de wat linksere of rechtsere lui die juist meer de verschillen zien, daarop hameren en soms menen dat er machten op uit zijn om groep A een voorsprong of achterstelling ten opzichte van B te willen geven.

  4. Laat ik als linkse rakker nou altijd gedacht hebben dat mensen aan elkaar gelijk zijn! Ik ben heel erg blij, Antonin, dat jij duidelijk maakt dat zoiets niet waar kan zijn! We zijn allemaal anders! Allemaal!
    Je moet ook weer niet te snel van stapel lopen, hoor, met je christelijk verleden. En ik geloof er niets van dat die witte Fransen uit de Verlichtingstijd dachten dat zij gelijk waren aan zwarte Congolezen. Oké, dat is slechts een klein puntje.
    Even over die genetische vermenging, koffie met melk noem je dat, een leuke vergelijking! Maar laten we een (gedachten)experiment doen. We isoleren in een dorp gedurende 3 generaties 1000 pikzwarte mannen en 1000 sneeuwwitte vrouwen, en we gaan na die 100 jaar eens kijken wat ervan is terechtgekomen. Hoe zien die dorpelingen er dan uit, weet je dat Antonin? Weet iemand anders dat?

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*