‘Vrede, vrijheid, gelijkheid en gerechtigheid zijn geen vanzelfsprekendheid’

Ambassadeur Karel Hartogh over herdenking Nederlandse slachtoffers Japanse concentratiekampen bij Kanchanaburi


TT redactie, Kanchanaburi, Herdenking

Maandag 15 augustus worden op de erebegraafplaatsen Don Ruk en Chungkai in Kanchanaburi Nederlandse gevallenen uit de Japanse concentratiekampen in Thailand herdacht. Velen van hen waren door de Japanners vanuit het bezette Nederlands-Indië naar Thailand getransporteerd om aan de beruchte Birma-spoorweg te werken.

Het is traditie dat bij deze jaarlijkse herdenkingen de Nederlandse ambassadeur een toespraak houdt en namens het Koninkrijk de gevallenen eert met een kranslegging.

In een interview met NVT-magazine De Tegel vorig jaar mei uitte  de toen net aangetreden ambassadeur mr. Karel Hartogh over deze herdenking de volgende behartigenswaardige woorden:

“We hebben in augustus in Kanchanaburi de duizenden Nederlandse krijgsgevangenen herdacht die bij de bouw aan de Birma Spoorlijn zijn overleden. In mei is er Dodenherdenking, deze herdenkingen vind ik belangrijk.”

“Ik ben in Parijs geboren en op mijn derde naar Den Haag verhuisd. Mijn vader is joods, mijn moeder protestants. De broer van mijn vader is in Bergen-Belsen vermoord, mijn moeder heeft het bombardement op Rotterdam meegemaakt. Ik hecht dus aan herdenken. We zijn verplicht ervoor te zorgen dat nieuwe generaties op de hoogte blijven van wat er is gebeurd. Geef ze mee hoe het leven er ook uit kan zien. De Nederlandse samenleving is een mooie, maar er liggen veel gevaren op de loer. Dat er geen verplichting in het Nederlandse onderwijs meer is om geschiedenis te volgen, vind ik zorgelijk. Er dreigt bij ons onverschilligheid en daar moeten we wat aan doen. Als je niets van het leven weet, kun je geen visie op de toekomst ontwikkelen.”

De naoorlogse generaties moeten ”doordrongen worden van het feit dat fundamentele waarden die hier ooit zo vertrapt werden, fundamentele waarden als liefde, vrede, vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid geen vanzelfsprekendheid zijn.”

Trefpunt Thailand sluit zich graag bij deze woorden aan. Hieronder publiceren wij het volledige verslag van de herdenking van vorig jaar, zoals toen gepubliceerd in De Tegel. Artikelen die volgen zijn een column van Willem Hulscher, die als kind in een Japans concentratiekamp gevangen zat en een verhaal over de Thaise houding ten opzichte van Japan en de Geallieerden in de Tweede Wereldoorlog. Geschreven door Antonin Cee.

TT redactie, Kanchanaburi, Herdenking

”Plicht om jongere generaties te blijven vertellen wat hier is gebeurd’

 

“We herdenken niet alleen, we eren ook. We eren alle dappere Nederlanders die hier vochten voor vrijheid, vrede en rechtvaardigheid. Hen die het recht op een gewone toekomst werd ontzegd, die nooit meer een kans kregen samen te zijn met hun echtgenotes, hun kinderen op te zien groeien.” Dat zei ambassadeur Karel Hartogh op 15 augustus vorig jaar in Kanchanaburi. Op die dag was het zeventig jaar geleden dat Japan capituleerde en er een einde aan de Tweede Wereldoorlog kwam.

De Japanners wilden een spoorlijn bouwen om Thailand en Birma te verbinden en zo een aanvoerroute voor manschappen, voedsel en munitie over land te creëren. De omstandigheden waren verschrikkelijk. Een gebrek aan eten, de hitte en vochtigheid, ziektes, uitputting en de vernedering en fysieke druk van de Japanners maken de bouw van de dodenspoorlijn tot een hel. Van de ongeveer 250 duizend mannen en vrouwen die aan de lijn moesten werken sterven er naar schatting ruim honderdduizend. Tussen de 70 en 90 duizend van hen zijn burgerarbeiders. Plus zo’n 16 duizend geallieerde krijgsgevangen. Onder hen bijna drieduizend Nederlanders. Veel van die Nederlanders krijgen een laatste rustplaats op een van de twee erebegraafplaatsen in Kanchanaburi.

Ambassadeur Karel Hartogh: “We moeten blijven herdenken. Niet alleen uit respect voor hen die hier zo geleden hebben, maar ook om nieuwe generaties te doordringen van het feit dat fundamentele waarden die hier ooit zo vertrapt werden, fundamentele waarden als liefde, vrede, vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid geen vanzelfsprekendheid zijn.”
En daar dreigt een risico, vindt de ambassadeur. “Het is onze plicht om nieuwe generaties te blijven vertellen wat er is gebeurd. Zeker in een tijd dat in Nederland geschiedenisles op de middelbare school geen vanzelfsprekendheid meer is.”

“Ademloos zat ik zelf te luisteren naar wat mijn ouders mij vertelden, of het nu ging om het bombardement van Rotterdam of de vervolging van Joodse familieleden. Het waren indringende verhalen die mij hebben geleerd voortduren oplettend te blijven, die mij hebben gestimuleerd om hoe bescheiden ook, persoonlijk en in mijn werk een bijdrage te geven aan het streven naar verdraagzaamheid en gerechtigheid.”

TT redactie, Kanchanaburi, Herdenking
Mevrouw Panee Siriwetchaphan

In zijn toespraak richtte de ambassadeur zich tot een van de bijzondere gasten die bij de herdenking aanwezig waren. De Thaise Panee Siriwetchaphan, inmiddels de tachtig gepasseerd. Haar vader Bunphong Siriwetchaphan, beter bekend als Boon Pong, leverde in opdracht van de Japanners goederen aan de dwangarbeiders die aan de spoorlijn werkten. Maar als lid van een verzetsgroep “V” smokkelde hij ook medicijnen, geld en voedsel naar de gevangenen en wist zo vele levens te redden. Panee, toen een jaar of twaalf, ging vaak met haar vader mee. Het was dan haar taak de Japanse bezetters zo veel mogelijk af te leiden zodat haar vader de gevangenen kon helpen. “Haar optreden getuigde van veel moed,” zei de ambassadeur. “Het doet mij ontzettend veel genoegen dat Panee Siriwetchaphan vandaag in ons midden is om met ons deze dag te herdenken.”

“We moeten de herinnering aan wat hier is gebeurd levend houden. Dat zijn we voor altijd verplicht aan hen die hier hebben geleden of zijn vermoord.”

Er werden vorig jaar onder meer kransen gelegd namens de ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Thailand, de Nederlandse Vereniging Thailand, de Nederlands-Thaise Kamer van Koophandel, MKB Thailand, Stichting Herdenking 15 Augustus, Thailand-Burma Railway Centre, het Consulaat van het Koninkrijk der Nederlanden in Phuket en de Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg.

NB. Het programma voor de herdenking dit jaar vind je achter deze link.

Redactie
Over Redactie 596 Artikelen
De auteursnaam van de redactie van Trefpunt Azië. Wij publiceren onder deze naam berichten van de redactie en bijdragen die niet onder naam van de bron kunnen worden geplaatst.

1 Comment

  1. Hel en Vuur

    Het is een spookachtige verschijning ofschoon er nooit iemand komt om naar te kijken.
    Honderden deels uitgemergelde mannen, die bij het schijnsel van fakkel en carbidlamp en verder zonder noemenswaardige hulpmiddelen, een rots tot handzame brokken kloppen, tot een kloof om een trein de ideale doorgang te verlenen. Spookachtig ook het geluid, een monotoon tikken van hamer op stuk staal dat als een wig in het steen wordt gedreven, maar ook niemand die dát kan horen. Mijlen wijd geen dorp of andere bebouwing, alleen een kampement van schamele barakken met daken van atap, waar zelfs de ziekste zieken nog gedwongen worden mee te ‘kloppen’ in een race tegen de klok. Slechts een enkele vrijgestelde voor het hoogstnodige werk aan het kamp zelf, het graven van latrines en andere gaten voor gevallen lijven in het heetst der strijd.
    Zo probeerde ‘de Jap’ een kloof te lappen die ontstond nadat de aanvoerlijnen over zee één voor één bezweken onder de geallieerde druk. Over land en per spoor om het bolwerk Birma te behouden voor de waan van een verenigd Zuidoost-Azië onder enkele vlag – dat daarvoor mensenoffers werden gevraagd was slechts een bijzaak. Het wapperen van de Rijzende Zon en eerst gedoofd nadat Hiroshima en Nagasaki met de grond waren gelijkgemaakt.
    Na de glorieuze overwinningstocht door Indië en Singapore, zaten de Japanners opgescheept met vele krijgsgevangenen die zich verder nagenoeg zonder slag of stoot schikten in hun nieuwe lot met de hoop dat de beginselen van Genève zouden worden verhoord. Het was een kloof in cultuur om de andere te dichten, want een Japanse soldaat buigt niet, alleen voor de keizer. Zelfmoord is pijnloos het heldendom betreden als de strijd is verloren. Capituleren, verlies van gezicht, dat levenslang blijft schrijnen en nooit meer echt kan worden getoond.
    Om de verbeten trekken van hen die het meest te lijden hadden in ere te houden, maakten wij van de plek een nieuw monument. Over vier kilometer werd het tracé hernieuwd aan de jungle ontstolen voor een enigszins simpele voettocht langs het nabije verleden. Geen sensatie, geen geknutsel met kunst of romantiseren door Hollywood figuren (Bridge over the River Kwai), gewoon voelen hoe het moet zijn geweest op een naakt spoorwegbed. In haar steenslag hier en daar een stalen spijker en ander klein metaal. Stille getuigen naast een half verrotte biel, één waarvoor tijdens het leggen ervan, telkens weer een dode viel.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.